In 1983 werd Els Veenis-Kaak vanuit de gemeenteraad gevraagd om zitting te nemen in het 5 mei Comité, zoals het toen nog heette. In 2010 werd Els voorzitter van het Stedelijk 4 & 5 mei Comité Zaanstad. 

2015 was het jaar waarin we vierden dat Nederland 70 jaar geleden werd bevrijd. De feestelijkheden en herdenkingsactiviteiten die in dit lustrumjaar zouden plaatsvinden wilde Els Veenis-Kaak graag nog organiseren en coördineren. Die taak heeft deze veteraan dankzij haar jarenlange ervaring, haar organisatorische talenten en het enorme netwerk dat ze in de loop van de jaren heeft opgebouwd, met verve volbracht. Herdenkingsdag en Bevrijdingsdag 2015 waren een groot succes in heel Zaanstad. Nog nooit was de opkomst zo groot op beide dagen.

Na dit grote succes en na  32 jaar lid te zijn geweest van Het Stedelijk Comité 4 & 5 mei Zaanstad waarvan de laatste 5 jaar als voorzitter vindt Els Veenis-Kaak het tijd om het stokje door te geven. Onno Hoekmeijer zal vanaf medio oktober de nieuwe voorzitter worden van Het Comité. Hoekmeijer werkte meer dan 30 jaar bij de gemeente Zaanstad en was daarna onder andere voorzitter van het bestuur van Het Kunstcentrum, hij was nauw betrokken bij het project Monumenten Spreken dat nu ondergebracht is bij het Stedelijk Comité 4 & 5 mei Zaanstad, hij schreef een boek waarin hij de ervaringen van vier familieleden over de Tweede Wereldoorlog opschreef. Kortom: een waardig opvolger.

Bij diverse oorlogsmonumenten staan we op 4 mei stil bij de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Omdat het dit jaar zeventig jaar geleden is dat Nederland werd bevrijd, schreven Zaanse dichters poëzie bij alle 28 lokale monumenten.

Op initiatief van stadsdichters Kees-Jan Sierhuis en Mandy Pijl en Gerrit van den Nieuwendijk van het Stedelijk Comité 4 en 5 mei Zaanstad, schreven leden van de Zaanse Dichterskring, maar ook andere bekende dichters, gedichten bij de monumenten in Zaanstad, Wormerland en Oostzaan.

“Er zijn schurende gedichten geschreven, maar ook ontroerende en verstillende poëzie,” vertelt Van den Nieuwendijk, zelf ook een van de dichters. “Het was een schrijfproces waar alle dichters flink mee hebben geworsteld. Soms moest het echt uit de tenen komen. Want vat verzet, heldenmoed, angst en moord maar eens samen in één gedicht.”

De gedichten zijn volgens Van den Nieuwendijk in de eerste plaats een eerbetoon aan de oorlogsslachtoffers. “Bij dit project gaat het niet om de dichters, maar om hen die hun leven hebben gegeven. Ook houdt de poëzie ons voor: wie de ogen sluit voor het verleden, is blind voor de toekomst.”

De gedichten zijn in beperkte oplage gedrukt, maar u kunt ze op deze site lezen, maar ook printen.

Van bestand Voor Monumenten Spreken krijgt u de gedichtenbundel op paginavolgorde.

Van bestand ‘boekje gezet poezie’ krijgt u de gedichten in boekvorm A5, dubbelzijdig.

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander opent woensdagmiddag 22 april 2015 de tentoonstelling Geen nummers maar Namen in Verzetsmuseum Amsterdam. In de tentoonstelling staan Nederlandse politieke gevangenen centraal die tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangen zaten in concentratiekamp Dachau. Door jongeren geschreven biografieën van voormalige gevangenen vormen het uitgangspunt van de tentoonstelling.

Tussen 1941 en 1945 zaten meer dan tweeduizend Nederlanders, voornamelijk verzetsmensen, gevangen in concentratiekamp Dachau. In de tentoonstelling laten aangrijpende persoonlijke verhalen en voorwerpen zien hoe zij probeerden te overleven in een kampsysteem dat was gericht op ontmenselijking. Jaap van Mesdag maakte muziek, Pim Boellaard had een dambord in de deksel van zijn kampkist, Lies Bueninck-Hendrikse hield een foto van haar dochtertje Joke verstopt, Willemijn van Gurp schreef een liederen- en psalmenboekje en Frits van Hall wist kleine reliëfs te maken.

Ontmoeting tussen generaties
Verhalen van oud-Dachau-gevangenen zijn de afgelopen jaren opgetekend door Nederlandse jongeren tussen de 16 en 19 jaar. Zij deden uitgebreid onderzoek, interviewden voormalige kampgevangenen of hun nabestaanden en bezochten de plekken waar zij gevangen zaten. In korte filmpjes vertellen jongeren in de tentoonstelling hoe de verhalen hen hebben geraakt. In samenwerking met Amnesty International belichten jongeren ook het lot van drie hedendaagse politieke gevangenen.

Interactief monument
Middelpunt van de tentoonstelling is een interactief monument voor alle Nederlandse gevangenen in Dachau. In het monument kan het publiek zoeken naar de personen achter de kampnummers. Wat was hun naam, wanneer kwamen ze in Dachau aan, hoe is het hen daar vergaan? Het Verzetsmuseum nodigt bezoekers ook uit informatie over oud-gevangenen toe te voegen aan het monument, zodat een steeds rijker beeld ontstaat.

70 jaar bevrijding
Ter gelegenheid van 70 jaar bevrijding vinden diverse evenementen plaats in het kader van Geen nummers maar Namen. Daarbij werkt het Verzetsmuseum samen met scholen, organisaties van kampslachtoffers, herinneringscentra in Nederland en Duitsland en Amnesty International.

De tentoonstelling Geen nummers maar Namen  is van 23 april t/m 25 oktober 2015 in Verzetsmuseum Amsterdam te bezichtigen. Zie voor meer informatie www.verzetsmuseum.org

Het boek Bedankt voor onze vrijheid! is geschreven door de 34 jarige Leonie Vrieze uit Varsseveld.

De inspiratie voor het boek is voortgekomen uit de verhalen van de familie van Leonie. 

In het boek staan verhalen over de Rademakersbroek, De slag bij de Grebbeberg, De Februaristaking, het isoleren en vervolgen van de Joodse gemeenschap, Kamp Westerbork, Het Verzet, Dwangarbeid, De Slag om Arnhem, De razzia in Putten, De Hongerwinter, Nederlands-Indië en De Bevrijding. Tussen de verhalen door vindt u prachtige foto’s van bijbehorende oorlogsmonumenten, gemaakt door de schrijfster zelf.

Ieder verhaal begint met de beschrijving van een persoonlijke situatie uit de tijd dat de beschreven gebeurtenis plaats vond. Ook maakt de schrijfster een koppeling met het heden, zodat de lezer kan nadenken over de hedendaagse maatschappij.

Het boek is aantrekkelijk voor jong en oud en u kunt het bestellen bij www.actua-uitgeverij.nl

28 films over de oorlog in De Zaanstreek, 90 getuigen geïnterviewd

Na vier jaar is Monumenten Spreken klaar. De films over de Zaanstreek in de Tweede Wereldoorlog zijn af. De lessen voor het basis- en voortgezet onderwijs zijn gemaakt. De website (www.monumentenspreken.nl) gaat ‘live’ op 31 maart als het pakket wordt overgedragen aan het Stedelijk Comité 4 en 5 mei  Zaanstad.

De Februaristaking, de Jodenvervolging, de razzia op de Burcht, de liquidatie van politiecommissaris Ragut door Hannie Schaft op de Westzijde, de moord op verzetsman Piet Zwart door mede-verzetsleden, de heimelijke ontmanteling van Van Gelder Papier, de Verblifa-staking in Krommenie, de represailles aan de Zaanweg, de Provincialeweg, de Leeghwaterweg, bij de Bernhardbrug en op de Burcht, het terreurbewind van de Oostzaanse NSB-burgemeesters… al deze en nog veel meer gebeurtenissen staan centraal in de 28 mini-documentaires die Monumenten Spreken over de Zaanstreek in de oorlog maakt.

Nergens in Nederland is op zo’n manier de oorlog in beeld gebracht. Dat komt vooral omdat er met 90 ooggetuigen is gesproken. Zij vertellen de verhalen waarvan de 28 Zaanse oorlogsmonumenten de stille getuigen zijn.

Zij waren erbij toen Hannie Schaft politiecommissaris Ragut neerschoot, ze zagen hoe Todeskandidaten door de Duitsers werden neergeschoten als represaille op liquidaties door het verzet, ze waren ooggetuige van die liquidaties, ze hadden onderduikers in huis of moesten zelf onderduiken, ze werd tewerk gesteld in Duitsland, of deden mee aan de Februaristaking. Ze zagen hoe hun vader gearresteerd werd om nooit meer terug te komen.

Op 31 maart wordt het project overdragen in het Zaantheater. Er zal gesproken worden door burgemeester Geke Faber, Monumenten Spreken-voorzitter Merel Kan en Els Veenis-Kaak, voorzitter van het Stedelijk Comité 4 en 5 mei Zaanstad. Tijdens de bijeenkomst die om 13:00 begint, wordt opgetreden door de Zaanse band De Kift. Zij hebben ook voor alle muziek bij de documentaires gezorgd. Twee films van Monumenten Spreken, over de monumenten bij de Bernhardbrug en op de Burcht gaan deze dag in première.