Monument Geertje Pel-Groot onthuld in het Plantsoen van het Verzet

Dochter Annie van Soest-Pel heeft afgelopen maandag het bordje onthuld bij het monument voor haar moeder Geertje Pel-Groot in het Plantsoen van het Verzet in Zaandam

Het gezin Pel neemt in 1942 de Joodse baby Marion Swaab op. In februari 1944 moet Geertje Pel zich met het kind melden bij het bureau van de Sicherheitsdienst. Geertje Pel gaat met Marion in de kinderwagen en haar dochter Trijnie op stap.
Maar Geertje Pel gaat alleen naar Amsterdam. Dochter Trijnie brengt Marion naar een veilig adres.
Geertje Pel komt uiteindelijk terecht in het vrouwenkamp Ravensbrück. Daar wordt ze op 20 februari 1945 vermoord in de gaskamer.

In het plantsoen stond een fontein ter nagedachtenis aan Geertje Pel. De fontein raakte in verval en is vervangen door een bloemperk.
Het bijbehorende bordje met het verhaal van Geertje Pel in enkele zinnen, werd maandag onthuld.
Wethouder Addy Verschuren hield een korte toespraak. Verschuren was enkele jaren geleden nog werkzaam als leraar geschiedenis.
Voor jongeren zijn de grote getallen van de Tweede Wereldoorlog moeilijk te bevatten maar komen verhalen als dat van Geertje Pel wel binnen.

De foto’s gemaakt in het Plantsoen van het Verzet zijn van Dirk Jongejans.

Later die week hebben leerlingen van basisschool De Westerkim bloemen gelegd bij de plaquette ter nagedachtenis aan Geertje Pel-Groot in de Vermaning aan de Westzijde in Zaandam. Hiervan zijn ook foto’s gemaakt.

13063201_463216563868557_6983510305130911240_o 20160425_172210 IMG-20160426-WA0000

Onthulling renovatie monument Verzetsplantsoen

Op maandag 25 april wordt om 16.00u op het Verzetsplantsoen het gerenoveerde monument ter herinnering aan Geertje Pel-Groot onthuld.

Lang geleden werd een fontein in een hoek van het verzetsplantsoen door een Zaans ondernemer geschonken aan de Zaanse Gemeenschap. Het was een fontein ter nagedachtenis aan Geertje Pel-Groot, de vrouw die een Joodse baby onderdak verschafte tot zij werd verraden. De baby werd in veiligheid gebracht en overleefde de oorlog. Mevrouw Pel stierf in Ravensbrück . In overleg met alle betrokkenen is de fontein herschapen tot bloemperk en is er een nieuwe tekst bij het monument gemaakt.

Het bloemperk en de tekst zal tijdens een korte plechtigheid worden onthuld op maandagmiddag 25 april om 16.00 aan het Verzetsplantsoen. De familie van Geertje Pel zal daarbij  aanwezig zijn en de wethouder voor monumenten Addy Verschuren, zal de tekst onthullen. Ieders aanwezigheid wordt daarbij op prijs gesteld.

Op 26 april om half tien ’s morgens herdenkt basisschool De Westerkim Geertje Pel-Groot in de Vermaning aan de Westzijde in Zaandam.

 

Presentatie mini-documentaire monument Bonifatiuskerk

In het Zaans Museum aan het Schansend 7 is onlangs de nieuwe mini-documentaire over het monument voor de deur van de Bonifatiuskerk aan de Oostzijde 14 in Zaandam gepresenteerd. Het gaat om de 28-ste en laatste film van de Stichting Monumenten Spreken.

 De Bonifatiuskerk was in de Tweede Wereldoorlog een haard van verzet tegen de Duitsers. De documentaire begint bij het monument voor de Bonifatiuskerk.

Het is 31 oktober 1948, drie jaar na de Tweede Wereldoorlog. Voor het eerst wordt de gloednieuwe klok van de Bonifatiuskerk geluid, ter ere van de onthulling van het Christus Koningmonument. Het standbeeld is door de parochianen zelf betaald, uit dankbaarheid omdat ze ‘van oorlogsgeweld gespaard’ zijn gebleven.

De oorlog is echter niet aan de kerk voorbij gegaan. Integendeel: het katholieke gebouw bleek een centrum van verzet, waarin pastoor Van der Marck en kapelaan Groot diep in de illegaliteit terecht kwamen, BS commandant overste Wastenecker kantoor hield en waar verzetskrant de Typhoon ontstond.

Zie verder www.monumentenspreken.nl

Oorlogspad: nieuw boek Erik Schaap

Sinds kort is het boek Oorlogspad. Adresboek van de bezette Zaanstreek van Erik Schaap verkrijgbaar in de boekhandel. Aan de hand van ruim 250 adressen toont het boek wat de jaren 1940-1945 betekenden voor de Zaankanters.

De synagoge veranderde in een paardenstal. Op de Westzijde bewogen verzetsstrijders en nazi’s zich behoedzaam langs elkaar. De Krommenieërweg herbergde verrassend veel collaborateurs. In Oostzaan bloeide de zwarte slacht. Rond de Zaanbrug liquideerde de illegaliteit steeds meer vijanden naarmate de bevrijding dichterbij kwam. En zelfs toen de oorlog al vele maanden voorbij was, ging papierfabriek De Eendracht in Wormer gewoon door met het vernietigen van joods roofgoed.

Het is een bijna willekeurige greep uit de talloze Zaanse gebeurtenissen gedurende de bezettingstijd. Oorlogspad geeft aan de hand van meer dan 250 adressen en straten een indringend en soms onthullend beeld van de uitersten waarmee de Zaankanters tussen 1940 en 1945 te maken kregen.
Deze door Erik Schaap gemaakte plattegrond van het ‘schuldig landschap’ in oorlogstijd is aangevuld met een uitgebreide inleiding en tientallen veelal nooit eerder gepubliceerde foto’s van bezetting en verzet, vervolging en bevrijding.
Oorlogspad. Adresboek van de bezette Zaanstreek telt 174 pagina’s en kost 17,95 euro. Het is een uitgave van Brave New Books en is verkrijgbaar in elke Nederlandse boekhandel en via www.bol.com

Boekpresentatie 20 april Krommenie

‘Ik mis ze’ is het verhaal van Joop Meijer (1934) die met broertje Ries uit de trein van Amsterdam naar Westerbork ontsnapte en langs allerlei onderduikadressen de oorlog overleefde.  Zijn beste tijd had Joop tijdens zijn ‘onderduik’ in Utrecht waar hij niet verstopt was, maar op straat speelde. Hij vertelt over de Utrechtse verzetsgroep Plompetoren, de Duitse militairen die gelegerd waren bij fort Blauwkapel en op de Asch van Wijckkade en de bevrijding van Utrecht op 5-7 mei 1945.
Na de bevrijding kwam Joop erachter dat er weinig leden van zijn familie waren overgebleven. In de jaren ‘90 begon hij zijn herinneringen aan de oorlog op papier te zetten.
Joop heeft lang in Krommenie gewoond en is daar in juni 2014 overleden.
Zijn verhaal is voor publicatie bewerkt door schrijfster en historica Conny Leijten.
Joop geeft een sfeervolle beschrijving van het leven in de Jodenbuurt en zijn onderduiktijd in Utrecht. Hij vertelt vanuit het perspectief van het jongetje dat hij was: hoe hij dacht en beleefde. Kleine, saillante details en zijn droog-humoristische stijl maken de tekst authentiek en origineel.
Het boek telt 62 pagina’s en is geïllustreerd met foto’s.
‘Ik mis ze’ is uitermate geschikt voor volwassenen en jongeren die een beeld willen krijgen van hoe een kind de Holocaust kon overleven.

Bij de boekpresentatie zijn leden van Joops familie  en van de Utrechtse familie waar hij in de oorlog was ondergedoken  aanwezig.

In een vraaggesprek met journalist/schrijver Erik Schaap vertellen zij over deze periode en waarom ze deze uitgave belangrijk vinden. Schrijfster Conny Leijten vertelt over het boek en leest eruit voor.

Plaats: de Bieb, Heiligeweg 170, 1561 DM Krommenie
Tijd: van 18.30 tot 19.30 uur
U bent hierbij van harte uitgenodigd!
 Aanmelding: debby_bos@live.nl
De boeken zijn te koop voor € 7,50 en te bestellen bij www.op-verhaal.nl
ISBN/EAN: 978-90-823654-1-2

Verzetsmuseum Amsterdam genomineerd voor de Museumprijs

Het Verzetsmuseum is genomineerd voor de BankGiro Loterij Museumprijs 2016. De Museumprijs is een van de grootste culturele prijzen in Nederland. Het Verzetsmuseum viel op bij de juryleden door onder andere het Verzetsmuseum Junior dat zij ‘didactisch uitermate sterk’ vonden. In Verzetsmuseum Junior wordt het verhaal over de Tweede Wereldoorlog verteld aan de hand van de verhalen van vier echt bestaande kinderen.

 Het museum dat wint mag zich een jaar lang Museum van het Jaar noemen en krijgt  € 100.000.  Als het Verzetsmuseum wint zal het met het prijzengeld een mobiele variant van Verzetsmuseum Junior maken, dat naar de kinderen toe gaat. Want het museum vindt het verhaal van Verzetsmuseum Junior belangrijk voor alle kinderen. Ook voor kinderen die niet snel een museum zullen bezoeken.

Vanaf 29 maart tot en met 26 april mag het publiek stemmen op hun favoriete museum via www.museumprijs.nl. Iedereen die stemt, maakt kans op een 5-daagse reis naar New York. Het museum met de meeste stemmen wint. Op 3 mei wordt de Museumprijs uitgereikt.

Clairy Polak spreekt over Joods verzet op 17 maart

In de bijeenkomstenserie Helden & Schurken worden jaarlijks verzetsmensen geïnterviewd door Clairy Polak. Dit jaar is het thema Joods verzet. Het is onderbelicht dat relatief veel Joden een actieve rol hebben gespeeld in het verzet. Drie directbetrokkenen waren ondanks hun hoge leeftijd bereid hierover te spreken in Verzetsmuseum Amsterdam.

De geïnterviewden op 17 maart zullen zijn:

Salvador Bloemgarten (1924), organiseerde op het Vossius Gymnasium in Amsterdam een staking tegen het ontslag van de Joodse docenten. Zijn oudere broer Rudi nam deel aan de aanslag op het bevolkingsregister in Amsterdam op 27 maart 1943 en werd daarvoor gefusilleerd. Salvador overleefde als onderduiker de oorlog.

Max Léons (1921) overtuigde zijn ouders in juli 1942 om onder te duiken. Hij kwam begin 1943 terecht in het grotendeels gereformeerde Drentse dorp Nieuwlande, waar hij onder de schuilnaam Nico actief werd in het verzet. Met domineeszoon Arnold Douwes organiseerde hij in de wijde omgeving de onderduikhulp, als deel van de organisatie van de beroemde verzetsstrijder Johannes Post.  Ze redden honderden Joden – voornamelijk kinderen – het leven.

 Philip Rümke (1923) was actief in de Westerweelgroep. Joop Westerweel, voor de oorlog leraar van De werkplaats in Bilthoven, en zijn oud-leerling Rümke, waren niet Joods, maar veel leden van de groep wel. De verzetsgroep kwam voort uit de vooral Duits-Joodse zionisten in Loosdrecht: de Palestinapioniers. De Westerweelgroep organiseerde ontsnappingen van Joden uit bezet Nederland, met het doel naar Palestina te gaan.

Donderdag 17 maart, 15.30 -17.00 uur in Verzetsmuseum Amsterdam.

Toegang: € 12,50; museumkaart, Vrienden  van het Verzetsmuseum en NIOD en lezers van Historisch Nieuwsblad € 10,–. Gratis op vertoon van een studentenkaart.

Reserveren via: lezingen@verzetsmuseum.org

Terugblik Herdenking Februaristaking

Basisschool De Dijk Oost herdacht op 25 februari j.l. de Februaristaking.

De Februaristaking was een staking op 25 en 26 februari 1941 die begon in Amsterdam en zich onder andere uitbreidde naar de Zaanstreek. Het was de eerste grootschalige verzetsactie tegen de Duitse bezetter in Nederland. In Zaandam staat een maquette ter herinnering aan de Zaankanters die in 1941 hebben gestaakt.

Het werk werd met name neergelegd bij grote bedrijven zoals Albert Heijn, de Bijenkorf en Verblifa. De maquette is geplaatst tussen het Zaantheater en de Wilhelminabrug waar vele fabrieksarbeiders, kantoorbedienden en scholieren destijds samenstroomden en door stakers werden toegesproken.

Dit monument is geadopteerd door basisschool De Dijk Oost en elk jaar leggen leerlingen van de school bloemen bij de maquette en lezen ze gedichten voor die ze zelf hebben geschreven.

Dit zijn twee van de voorgedragen gedichten.

20160228_091352

 

20160228_091418

Februaristaking in Verzetsmuseum Amsterdam

Op 25 februari 2016 is het 75 jaar geleden dat er massaal werd gestaakt door de inwoners van Amsterdam. Zij protesteerden tegen de eerste Duitse razzia in Nederland, een paar dagen eerder, waarbij 427 jonge Joodse mannen waren opgepakt. De staking verspreidde zich de volgende dag naar andere steden en werd later bekend als de Februaristaking. Het Verzetsmuseum wijdt de komende weken extra aandacht aan deze belangrijke verzetsactie.

Dokwerkertjes

Van 18 februari tot en met 6 maart zijn in de entreehal van het museum zo’n 100 dokwerkertjes te bewonderen, gemaakt door kinderen. Het monument De Dokwerker op het Jonas Daniël Meijerplein staat symbool voor de Februaristaking. Met kunstdocent Marije van der Hoeven van de Stichting Kunsteducatie De Rode Loper op School maakten kinderen van drie basisscholen uit Amsterdam Oost de beelden, die samen een onverzettelijke groep vormen. Met dichter Jos van Hest schreven ze er gedichten bij als een ode aan De Dokwerker en aan de stakers die in 1941 in opstand durfden te komen.

STAAKT!! op 21 februari

Op 21 februari om 15.00 uur wordt de voorstelling STAAKT!! gespeeld in het Verzetsmuseum. STAAKT!! is een theatrale vertelling over de Februaristaking, geschreven door de theatermakers van Barbaren & Co. De voorstelling is gebaseerd op authentieke verslagen en getuigenissen over de gebeurtenissen die vooraf gingen aan de staking en de staking zelf. Barbaren & Co laat in woord, beeld en geluid een schets zien van het collectieve verzet in het Amsterdam van februari 1941, met situaties die ook vandaag de dag tot nadenken stemmen. Kaarten kosten €12,50 (inclusief museumbezoek). Reserveren is wenselijk via lezingen@verzetsmuseum.org

Aansluitend op de theatervoorstelling wordt om 17.00 uur een tentoonstelling van fotograaf Bernd Wouthuysen op het Jonas Daniël Meijerplein geopend door voormalig burgemeester Job Cohen. De fototentoonstelling gaat over de razzia van februari 1941.

Herdenking Februaristaking 26 februari

Op vrijdag 26 februari 2016 is het precies 75 jaar geleden dat in de Zaanstreek de Februaristaking plaatsvond. Dit herdenken we bij het monument op de Wilhelminabrug in Zaandam, naast het Zaantheater.

Met deze herdenking eren wij diegenen die op 25 en 26 februari 1941 het werk neerlegden in de Zaanstreek, uit protest tegen de vervolging van de Joodse landgenoten. De Februaristaking werd wereldwijd en symbool voor solidariteit, saamhorigheid, tolerantie, gelijkwaardigheid en de strijd tegen stigmatisering van bevolkingsgroepen.

Opkomen voor elkaar. Steun bieden aan een kwetsbare groep. Je stem durven laten horen. Dat is wat de Februaristakers massaal en openlijk deden. En dat is waar we, exact 75 jaar later, nog altijd een voorbeeld aan kunnen nemen. Tijdens de herdenking van de Februaristaking staan we daar samen met u graag bij stil. Bij wat solidariteit en tolerantie in 1941 betekenden, en wat het voor ons betekent.

Basisschool De Dijk Oost, die het monument heeft geadopteerd, zal met leerlingen van groep 8 op donderdag 25 februari om 11.15 uur de Februaristaking herdenken. Dit doen zij door het leggen van bloemen en het voordragen van enkele gedichten.

Vrijdag 26 februari 2016

Programma
vanaf 9.30 uur
Inloop in de foyer van het Zaantheater

9.50 uur
Naar het monument op de Wilhelminabrug
De klankschaal van het Mensenrechtenmonument wordt geluid

10.00 uur
Aankondiging van de minuut stilte door Mevrouw G.H. Faber, burgemeester van Zaanstad
Na het herdenkingsmoment is er gelegenheid tot het leggen van bloemen

10.10 uur
Terug naar het Zaantheater
Muzikale omlijsting door Mariëtte Gort (cello) en Joep van Beijnum (viool)

10.20 uur
Toespraak door de heer P.C. Tange, burgemeester van Wormerland

10.25 uur
Muzikale omlijsting door Mariëtte Gort (cello) en Joep van Beijnum (viool)

10.35 uur
Informele ontmoeting in de foyer

11.00 uur
Afsluiting