Herdenking Kristallnacht 9 november

In de nacht van 9 op 10 november 1938 werden er in heel Duitsland duizenden synagogen, Joodse bedrijven en zelfs Joodse begraafplaatsen vernield of verbrand.

Vanwege de vele glasscherven door de ingegooide ruiten werd deze nacht ‘Kristallnacht’ of ‘Nacht van het gebroken glas’ genoemd.

Woensdag 9 november a.s. herdenken wij de Kristallnacht in De Fabriek.

Het programma:

Tijdens de inloop kunt u genieten van klassieke muziek gebracht door 2 jonge Zaanse Musici van Fluxus.

Om 20.15 uur begint de documentaire ‘Na de Kristallnacht’ van Andere Tijden.

Om 20.45 uur vertellen kleinkinderen over het leven van hun oma na haar vlucht uit Duitsland na de Kristallnacht.

Om 21.15 uur is er tijd en gelegenheid om met elkaar het gesprek aan te gaan.

De entree is 5,- maar er is een aantal gratis plaatsen voor jongeren van 15-20 jaar omdat wij het belangrijk vinden dat juist de jeugd zich bewust wordt van het feit dat vrijheid niet vanzelfsprekend is.

Reserveren is wel noodzakelijk in verband met beperkt aantal zitplaatsen, doe dit op de website van de Fabriek of via 075-6311993

 

Verzetsmuseum Amsterdam in oktober

Donderdag 13 oktober: Sobibor-lezing
Jaarlijks wordt in het Verzetsmuseum de Sobibor-lezing gehouden, altijd rond de dag van de opstand in Sobibor op 14 oktober 1943. Dit jaar staat de lezing in het teken van de nalatenschap van Jules Schelvis, die als overlevende de Stichting Sobibor oprichtte, om de herinnering aan de slachtoffers van dit vernietigingskamp levend te houden. Schelvis overleed eerder dit jaar op 95-jarige leeftijd.

Cees Labeur, Hans Blom, Rozette Kats, Herman van Rens en Maarten Eddes zullen hierover spreken.

Donderdag 13 oktober 2016, aanvang 15.00 uur (zaal open 14.30 uur)
Toegang € 12,50 of € 7,50 voor Vrienden van het  Verzetsmuseum en Vrienden van Stichting Sobibor. Kaartverkoop aan de kassa van het Verzetsmuseum of via de website van het museum.
http://www.verzetsmuseum.org/museum/nl/bezoekersinfo/activiteiten_en_nieuws/activiteiten/2016/sobibor-lezing-2016

Zaterdag 15 oktober: nieuwe tentoonstelling ‘Eten in oorlogstijd’
Gloednieuw vanaf 15 oktober! Vijf bekende chef-koks namen de uitdaging van het Verzetsmuseum aan om een gerecht te creëren met ingrediënten uit de bezettingsjaren. De hoofdrollen zijn weggelegd voor Edwin Florès, Julius Jaspers, Bobby Rust, Angélique Schmeinck en Pierre Wind.
Wat werd er gegeten tijdens die vijf jaar bezetting? Was het ongezond of viel dat eigenlijk wel mee? De nieuwe, hedendaagse tentoonstelling Eten in oorlogstijd geeft een verrassende kijk op deze periode en haakt in op de voedingstrends van deze tijd.

Vanaf 15 oktober 2016 t/m 28 mei 2017 elke dag te bezoeken in het Verzetsmuseum.

Kijk op de website voor openingstijden en toegangsprijzen.
https://www.verzetsmuseum.org/museum/nl/exposities/eten-in-oorlogstijd

Herfstvakantie 15 – 23 oktober: activiteiten en bijzonder bezoek
Kom tijdens de herfstvakantie naar Verzetsmuseum Junior! Elke dag kun je een speurtocht doen en op woensdagmiddag 19 oktober ontmoet je Jan, één van de hoofdpersonen uit de tentoonstelling, in levenden lijve. Je kunt hem al je vragen stellen over de tijd dat Nederland bezet was door Nazi-Duitsland.

Zaterdag 22 oktober: Vriendendag
De Stichting Vrienden van het Verzetsmuseum organiseert een speciale dag voor vrienden en voor iedereen die vriend wil worden. Vriend worden? Kom vandaag langs en ontdek de bijzondere verhalen en bijzondere mensen rondom het Verzetsmuseum!

Woensdag 26 oktober Anton de Kom-lezing door Robert Vuijsje
Anton de Kom streed tegen de koloniale onderdrukking in Suriname en was verzetsstrijder in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Jaarlijks houdt een hoofdspreker de lezing, vanuit een zelf gekozen invalshoek. Een co-referent reageert hierop.

Dit jaar wordt de lezing gehouden door Robert Vuijsje, journalist en auteur van onder andere de romans ‘Alleen maar nette mensen’ en ‘Beste vriend’. Co-referent is schrijver en columnist Mano Bouzamour, die op zijn 22e debuteerde met ‘De belofte van Pisa’.
Woensdag 26 oktober, aanvang 19.30 uur (zaal open 19.00 uur)

Toegang: € 7,50, kaartverkoop aan de kassa van het Verzetsmuseum of via de website van het museum.
http://www.verzetsmuseum.org/museum/nl/bezoekersinfo/activiteiten_en_nieuws/activiteiten/2016/anton-de-kom-lezing

Website Joods Monument aangepakt

De website www.joodsmonumentzaanstreek.nl heeft een ingrijpende gedaanteverwisseling ondergaan. De afgelopen maanden is hard gewerkt om deze unieke site een nieuw uiterlijk te geven en de inhoud flink aan te vullen. De make-over was noodzakelijk, omdat de oorspronkelijke site als gevolg van verouderde programmatuur dreigde in te storten.

Het Joods Monument Zaanstreek bevat lemma’s over zowel alle joodse inwoners van de negen voormalige Zaangemeenten gedurende de Tweede Wereldoorlog als de joodse onderduikers in de Zaanstreek. In de regio woonden begin 1942 volgens de nazi’s 314 joden. Van hen zouden er 184 de oorlog niet overleven. Rond de tijd dat de joodse inwoners de Zaanstreek moesten verlaten, kwamen de eerste onderduikers deze kant op. Onbekend is hoeveel van hen hier in totaal verbleven -er kon tijdens de oorlog uiteraard geen complete administratie worden bijgehouden-, maar de onderzoekers van het Joods Monument Zaanstreek hebben inmiddels de identiteit achterhaald van ruim vierhonderd mensen die voor korte of lange tijd een relatief veilige schuilplaats vonden in de Zaanstreek. De meesten van hen maakten de bevrijding mee.

Al deze meer dan zevenhonderd mensen hebben via het Joods Monument Zaanstreek eigen, veelal uitgebreide lemma’s gekregen. Vaak was het mogelijk hen ook figuurlijk een gezicht te geven, via opgespoorde en/of ter beschikking gestelde foto’s. Daarnaast is op het digitale monument veel informatie te vinden over hun omstandigheden rond en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De combinatie van verhalen, foto’s en achtergrondinformatie over zowel de oorspronkelijke bewoners als de onderduikers maken de website uniek in Nederland. In geen enkele andere gemeente is de gecombineerde digitale geschiedschrijving over inwoners, vluchtelingen en hun helpers zo uitgebreid vastgelegd. Het Joods Monument Zaanstreek is dan ook een dankbare bron van informatie voor betrokkenen, journalisten, onderzoekers en andere geïnteresseerden. Mede om die reden heeft de Koninklijke Bibliotheek  www.joodsmonumentzaanstreek.nl opgeslagen als digitaal erfgoed.

Nog altijd ontvangen de beheerders van het Joods Monument Zaanstreek met grote regelmaat nieuwe informatie die voor de site van belang is. De komende tijd zullen er dan ook veel gegevens aan de site worden toegevoegd. Op de website en het daaraan gekoppelde twitteraccount is nu in één oogopslag te zien welke nieuwe informatie is verwerkt.

Om de toekomst van dit initiatief te waarborgen is begin 2016 een stichting geformeerd. De ingrijpende vernieuwing van de site werd mogelijk dankzij een aantal fondsen en de inzet van een groep vrijwilligers.

Oud-verzetsvrouw Truus Menger-Oversteegen (92) overleden

Oud-verzetsvrouw en kunstenares Truus Menger-Oversteegen is zaterdag in haar woonplaats Grootebroek overleden.

Dat heeft Jeroen Pliester, voorzitter van de stichting Nationale Hannie Schaftherdenking, zondagavond bevestigd. Hij is van haar overlijden door familieleden op de hoogte gesteld.

Menger-Oversteegen en haar zus Freddie Dekker-Oversteegen werkten nauw samen met Hannie Schaft, het zogenoemde Meisje met het Rode Haar dat aan het einde van de oorlog werd gefusilleerd in de duinen van Bloemendaal.

Menger-Oversteegen, die werd geboren op 29 augustus 1923, was zestien toen de Tweede Wereldoorlog begon. Ze besloot om samen met haar jongere zusje Freddie in het Haarlemse verzet te gaan. Na de oorlog profileerde Menger-Oversteegen zich als kunstenares. Een bekend werk van haar is het standbeeld van Hannie Schaft in het Haarlemse Kenaupark.

De zussen kregen in 2014 het Mobilisatie-Oorlogskruis uitgereikt voor hun jarenlange inzet bij het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.

‘In het krijt’

“We staan allemaal voor altijd in het krijt bij Truus Menger-Oversteegen en de mensen met wie zij samen streed.” zei Martin van Rijn, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, in een reactie zondagavond. Van Rijn is binnen het kabinet verantwoordelijk voor oorlogsgetroffenen.

”Er was een enorme moed voor nodig om op te staan en in verzet te komen in die donkere oorlogsjaren. Zij deed het en blijft voor altijd voortbestaan als een van de helden van ons land. Mede namens het kabinet wens ik haar naasten sterkte met dit verlies”, aldus Van Rijn.

Verzet

Menger-Oversteegen zegt in haar boek ‘Toen niet, nu niet, nooit’ dat het verzet haar en haar zusje goed kon gebruiken, omdat zij als jonge meisjes weinig argwaan wekten bij de nazi’s. Ze werden ingezet om NSB’ers en Duitsers uit de weg te ruimen. Ook pleegden ze sabotage.

Na de oorlog werd Menger-Oversteegen kunstenares. Op veel plaatsen in het land staan kunstwerken van haar hand. Zo staat in Zaandam van haar een beeldengroep ter herinnering aan de Februaristaking van 1941.

Bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork staat het beeld Bevroren Tranen, dat Menger-Oversteegen maakte voor alle kinderen die zij in de oorlog niet heeft kunnen redden. Eén van de twee glazen tranen werd onlangs ontvreemd.

Spreker

Menger-Oversteegen kwam uit een gezin met weinig geld. Direct vanaf 1945 begon zij op scholen gastlessen te geven over de oorlog, om te waarschuwen voor het gevaar van fascistoïde regimes. Ook trad ze geregeld op als spreker bij herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog.

Menger-Oversteegen droeg ook de internationale vrouwenbeweging en de anti-apartheidsstrijd een warm hart toe. In Zuid-Afrika had zij onder meer contact met Nelson Mandela. Dat leidde ertoe dat ook in Soweto bij Johannesburg een kunstwerk van haar hand is neergezet.

Door: ANP

Prachtige gedichten en tekeningen basisscholieren gebundeld

Het is best moeilijk om zoveel jaar na de Tweede Wereldoorlog kinderen van de basisschool te betrekken bij deze, voor heel veel mensen afschuwelijke periode uit het verleden. Gelukkig wordt er op veel basisscholen in de bovenbouw altijd nog aandacht aan geschonken.
Het 4 mei comité Koog en Zaandijk heeft via de leerkrachten de kinderen gevraagd om tekeningen of gedichten te maken over wat zij denken en voelen bij de gedachte aan oorlog.
 
Het is geweldig om te ervaren hoe de begrippen als: angst, geweld, pijn, verdriet, dood, onderduiken, honger, vrede en vrijheid in de gedichten en tekeningen aan de orde komen.
 
Juist omdat wij er zo van onder de indruk zijn, vonden wij het een goede reden om er ook een mooi boekje van te maken. Het is aan ons, ouders en leerkrachten, om de verbinding te maken met de wereld waarin we nu leven en waar vrede en veiligheid nog lang niet voor iedereen de dagelijkse praktijk is.
Om de bundel te bekijken klikt u hieronder:
 
4 mei Comité Koog-Zaandijk

Monument Geertje Pel-Groot onthuld in het Plantsoen van het Verzet

Dochter Annie van Soest-Pel heeft afgelopen maandag het bordje onthuld bij het monument voor haar moeder Geertje Pel-Groot in het Plantsoen van het Verzet in Zaandam

Het gezin Pel neemt in 1942 de Joodse baby Marion Swaab op. In februari 1944 moet Geertje Pel zich met het kind melden bij het bureau van de Sicherheitsdienst. Geertje Pel gaat met Marion in de kinderwagen en haar dochter Trijnie op stap.
Maar Geertje Pel gaat alleen naar Amsterdam. Dochter Trijnie brengt Marion naar een veilig adres.
Geertje Pel komt uiteindelijk terecht in het vrouwenkamp Ravensbrück. Daar wordt ze op 20 februari 1945 vermoord in de gaskamer.

In het plantsoen stond een fontein ter nagedachtenis aan Geertje Pel. De fontein raakte in verval en is vervangen door een bloemperk.
Het bijbehorende bordje met het verhaal van Geertje Pel in enkele zinnen, werd maandag onthuld.
Wethouder Addy Verschuren hield een korte toespraak. Verschuren was enkele jaren geleden nog werkzaam als leraar geschiedenis.
Voor jongeren zijn de grote getallen van de Tweede Wereldoorlog moeilijk te bevatten maar komen verhalen als dat van Geertje Pel wel binnen.

De foto’s gemaakt in het Plantsoen van het Verzet zijn van Dirk Jongejans.

Later die week hebben leerlingen van basisschool De Westerkim bloemen gelegd bij de plaquette ter nagedachtenis aan Geertje Pel-Groot in de Vermaning aan de Westzijde in Zaandam. Hiervan zijn ook foto’s gemaakt.

13063201_463216563868557_6983510305130911240_o 20160425_172210 IMG-20160426-WA0000

Onthulling renovatie monument Verzetsplantsoen

Op maandag 25 april wordt om 16.00u op het Verzetsplantsoen het gerenoveerde monument ter herinnering aan Geertje Pel-Groot onthuld.

Lang geleden werd een fontein in een hoek van het verzetsplantsoen door een Zaans ondernemer geschonken aan de Zaanse Gemeenschap. Het was een fontein ter nagedachtenis aan Geertje Pel-Groot, de vrouw die een Joodse baby onderdak verschafte tot zij werd verraden. De baby werd in veiligheid gebracht en overleefde de oorlog. Mevrouw Pel stierf in Ravensbrück . In overleg met alle betrokkenen is de fontein herschapen tot bloemperk en is er een nieuwe tekst bij het monument gemaakt.

Het bloemperk en de tekst zal tijdens een korte plechtigheid worden onthuld op maandagmiddag 25 april om 16.00 aan het Verzetsplantsoen. De familie van Geertje Pel zal daarbij  aanwezig zijn en de wethouder voor monumenten Addy Verschuren, zal de tekst onthullen. Ieders aanwezigheid wordt daarbij op prijs gesteld.

Op 26 april om half tien ’s morgens herdenkt basisschool De Westerkim Geertje Pel-Groot in de Vermaning aan de Westzijde in Zaandam.

 

Presentatie mini-documentaire monument Bonifatiuskerk

In het Zaans Museum aan het Schansend 7 is onlangs de nieuwe mini-documentaire over het monument voor de deur van de Bonifatiuskerk aan de Oostzijde 14 in Zaandam gepresenteerd. Het gaat om de 28-ste en laatste film van de Stichting Monumenten Spreken.

 De Bonifatiuskerk was in de Tweede Wereldoorlog een haard van verzet tegen de Duitsers. De documentaire begint bij het monument voor de Bonifatiuskerk.

Het is 31 oktober 1948, drie jaar na de Tweede Wereldoorlog. Voor het eerst wordt de gloednieuwe klok van de Bonifatiuskerk geluid, ter ere van de onthulling van het Christus Koningmonument. Het standbeeld is door de parochianen zelf betaald, uit dankbaarheid omdat ze ‘van oorlogsgeweld gespaard’ zijn gebleven.

De oorlog is echter niet aan de kerk voorbij gegaan. Integendeel: het katholieke gebouw bleek een centrum van verzet, waarin pastoor Van der Marck en kapelaan Groot diep in de illegaliteit terecht kwamen, BS commandant overste Wastenecker kantoor hield en waar verzetskrant de Typhoon ontstond.

Zie verder www.monumentenspreken.nl

Oorlogspad: nieuw boek Erik Schaap

Sinds kort is het boek Oorlogspad. Adresboek van de bezette Zaanstreek van Erik Schaap verkrijgbaar in de boekhandel. Aan de hand van ruim 250 adressen toont het boek wat de jaren 1940-1945 betekenden voor de Zaankanters.

De synagoge veranderde in een paardenstal. Op de Westzijde bewogen verzetsstrijders en nazi’s zich behoedzaam langs elkaar. De Krommenieërweg herbergde verrassend veel collaborateurs. In Oostzaan bloeide de zwarte slacht. Rond de Zaanbrug liquideerde de illegaliteit steeds meer vijanden naarmate de bevrijding dichterbij kwam. En zelfs toen de oorlog al vele maanden voorbij was, ging papierfabriek De Eendracht in Wormer gewoon door met het vernietigen van joods roofgoed.

Het is een bijna willekeurige greep uit de talloze Zaanse gebeurtenissen gedurende de bezettingstijd. Oorlogspad geeft aan de hand van meer dan 250 adressen en straten een indringend en soms onthullend beeld van de uitersten waarmee de Zaankanters tussen 1940 en 1945 te maken kregen.
Deze door Erik Schaap gemaakte plattegrond van het ‘schuldig landschap’ in oorlogstijd is aangevuld met een uitgebreide inleiding en tientallen veelal nooit eerder gepubliceerde foto’s van bezetting en verzet, vervolging en bevrijding.
Oorlogspad. Adresboek van de bezette Zaanstreek telt 174 pagina’s en kost 17,95 euro. Het is een uitgave van Brave New Books en is verkrijgbaar in elke Nederlandse boekhandel en via www.bol.com

Boekpresentatie 20 april Krommenie

‘Ik mis ze’ is het verhaal van Joop Meijer (1934) die met broertje Ries uit de trein van Amsterdam naar Westerbork ontsnapte en langs allerlei onderduikadressen de oorlog overleefde.  Zijn beste tijd had Joop tijdens zijn ‘onderduik’ in Utrecht waar hij niet verstopt was, maar op straat speelde. Hij vertelt over de Utrechtse verzetsgroep Plompetoren, de Duitse militairen die gelegerd waren bij fort Blauwkapel en op de Asch van Wijckkade en de bevrijding van Utrecht op 5-7 mei 1945.
Na de bevrijding kwam Joop erachter dat er weinig leden van zijn familie waren overgebleven. In de jaren ‘90 begon hij zijn herinneringen aan de oorlog op papier te zetten.
Joop heeft lang in Krommenie gewoond en is daar in juni 2014 overleden.
Zijn verhaal is voor publicatie bewerkt door schrijfster en historica Conny Leijten.
Joop geeft een sfeervolle beschrijving van het leven in de Jodenbuurt en zijn onderduiktijd in Utrecht. Hij vertelt vanuit het perspectief van het jongetje dat hij was: hoe hij dacht en beleefde. Kleine, saillante details en zijn droog-humoristische stijl maken de tekst authentiek en origineel.
Het boek telt 62 pagina’s en is geïllustreerd met foto’s.
‘Ik mis ze’ is uitermate geschikt voor volwassenen en jongeren die een beeld willen krijgen van hoe een kind de Holocaust kon overleven.

Bij de boekpresentatie zijn leden van Joops familie  en van de Utrechtse familie waar hij in de oorlog was ondergedoken  aanwezig.

In een vraaggesprek met journalist/schrijver Erik Schaap vertellen zij over deze periode en waarom ze deze uitgave belangrijk vinden. Schrijfster Conny Leijten vertelt over het boek en leest eruit voor.

Plaats: de Bieb, Heiligeweg 170, 1561 DM Krommenie
Tijd: van 18.30 tot 19.30 uur
U bent hierbij van harte uitgenodigd!
 Aanmelding: debby_bos@live.nl
De boeken zijn te koop voor € 7,50 en te bestellen bij www.op-verhaal.nl
ISBN/EAN: 978-90-823654-1-2