Onthulling gedenksteen

/in /door

Bij de presentatie van zijn boek over de Zaanse Februaristaking memoreerde auteur Erik Schaap begin dit jaar hoe op de zolder van een woning aan de Harenmakerstraat in Zaandam leden van de illegale Communistische Partij oproepen stencilden om het werk neer te leggen, uit protest tegen de Jodenvervolging. Die oproep werd massaal opgevolgd en leidde ertoe dat tienduizenden Zaankanters meededen aan de Februaristaking.

Erik Schaap pleitte ervoor deze plek extra aandacht te geven door een gedenksteen te plaatsen. Die gedenksteen is er nu.

Op vrijdag 22 september 2017 wordt deze gedenksteen onthuld door burgemeester Ruud Vreeman.

Geïnteresseerden zijn van harte welkom om hierbij aanwezig te zijn.

De plechtigheid begint om 11.30 uur bij de woning aan de Harenmakerstraat 17 in Zaandam. 

Na afloop is er gelegenheid om na te praten onder het genot van een kop koffie bij de Verskade op de Westzijde.

Miljoenen Russen, duizenden Nederlanders

/in /door

Nieuwe tentoonstelling in Verzetsmuseum Amsterdam: het verhaal van de Goelag

Van 30 juni tot en met 12 november 2017 exposeert het Verzetsmuseum De Goelag, terreur en willekeur in de Sovjet-Unie, over het onbekende en schokkende verhaal van de strafkampen in de Sovjet-Unie.

Aan de tentoonstelling werkten Ruslandkenners Jelle Brandt Corstius, Alexander Münninghoff en Nanci Adler mee.

In de goelagkampen stierven bijna drie miljoen gevangenen door honger, ziektes en executies. Vrijwel onbekend is dat er ook duizenden Nederlandse slachtoffers waren: Nederlanders die hadden gevochten in Duitse dienst en in Rusland krijgsgevangen waren gemaakt, maar ook idealistische communisten die vóór de oorlog naar Rusland waren getrokken om mee te werken aan de rode droom maar die, zoals vele Russen, uit de gratie vielen.  

Megalomane prestigeprojecten
Al onder de tsaren was verbanning naar strafkampen in Siberië een gebruikelijke straf. Na de machtsovername door de communisten in 1917 werden de kampen onderdeel van het nieuwe staatssysteem. Aanvankelijk werd getracht veroordeelden te heropvoeden tot de nieuwe partijleer. Na de dood van Lenin in 1924 zette Stalin de gevangenen in voor de economie. Er verrezen uitgestrekte kampcomplexen waar grondstoffen werden gedolven of waar werd gewerkt aan megalomane prestigeprojecten als kanalen en spoorwegen. Miljoenen Russen werden vrijwel zonder reden opgepakt en werkten er onder onmenselijke omstandigheden. Na de dood van Stalin in 1953 werd het Goelag-systeem langzaam ontbonden.

Nederlanders
In Nederland werd de ‘Goelag’ in de jaren ’70 bekend door het boek De Goelag Archipel van Alexander Solzjenitsyn. Maar de Nederlandse Goelagslachtoffers bleven onbekend. Liesbeth van der Horst, directeurvan het Verzetsmuseum: “Zo is het verhaal van Dirk Schermerhorn, die in 1924 vol enthousiasme naar de Sovjet-Unie ging en daar de leiding kreeg over de aanleg van de metro in Moskou, erg aangrijpend. Stalin eiste dat de metro in een onhaalbare recordtijd zou worden voltooid. Schermerhorn waarschuwde voor grote technische fouten en viel  in ongenade. Hij werd in 1936 gevangengezet en ruim een jaar later geëxecuteerd. Zijn vrouw Francisca bracht als echtgenote van een volksvijand acht jaar door in een strafkamp.”

Naast het verleden komt ook het hedendaags verzet tegen de Russische regering aan bod. Die probeert deze zwarte bladzijde uit de geschiedenis te verdoezelen. Van der Horst: “De Russische mensenrechtenorganisatie Memorial verzamelt, tegen serieuze verdrukking in, getuigenissen over de Goelag. In maart 2012 kreeg Gregory Shedov van Memorial in Nederland de Geuzenpenning uitgereikt. Hij was toen in het Verzetsmuseum te gast. Dat heeft onze belangstelling voor het thema versterkt.”

De expositie De Goelag, terreur en willekeur in de Sovjet-Unie is van 30 juni tot en met 12 november te zien in Verzetsmuseum Amsterdam aan de Plantage Kerklaan 61 in Amsterdam.

Klik HIER voor meer informatie

Keti Koti Zaanstad 2017

/in /door

Zaterdag 1 juli zal in Zaanstad de slavernij worden herdacht en vooral het einde van de slavernij, het begin van de vrijheid, worden gevierd.

Deze dag heet Keti Koti, ketenen gebroken. We zullen de middag beginnen met een herdenking op de Anton de Kombrug, waarna we doorgaan met het vieren van de vrijheid. Dit doen we met een multicultureel festival. Met hapjes en drankjes, spelletjes en sport voor de kinderen en natuurlijk heel veel en muziek, dans en optredens. Dit zal gebeuren bij en in de oude school aan de Slachthuisstraat 67a.

Ook zal er een markt zijn waar u meer informatie kunt krijgen over verschillende stichtingen die zich inzetten voor een betere en verdraagzamere wereld.

Programma 1 juli 2017

12:00 uur Verzamelen bij de Slachthuisstraat
12:15 uur Bus naar de Anton de Kombrug
12:30 uur Koor
12:40 uur Kranslegging
12.45 uur Speech Burgemeester
12:50 uur Koor
13:00 uur Speech voorzitter
13:15 uur Bus terug naar Slachthuisstraat
13:25 uur Hapje en drankje gereed
13:45 uur Opening viering door de voorzitter
13:50 uur Opening door Burgemeester/wethouder
14:00 uur Koor
14:10 uur Dansgroep
14:30 uur DJ freedom concert
16:00 uur Five Stars
17:30 uur Afsluiting

Wilt u ook gebruik maken van de bus van de Slachthuisstraat naar de Anton de Kombrug en weer terug, wilt u op de markt staan of heeft u andere vragen? Meld u dan even via: ketikotizaanstad@gmail.com

Adoptie monumenten en informatiebordjes geplaatst

/in /door

De ochtend van de 4e mei was, doordat de basisscholen voor het eerst sinds jaren niet vrij waren, een opeenvolging van herdenkingen. Voorgelezen gedichten, sprekers van gemeentebestuur, het Hoekmanfonds en scholen maakten er bijzondere bijeenkomsten van.

De gedichten van de kinderen, zelfgemaakt, zijn terug te vinden op de site. U kunt ze dan rustig nalezen, want door verkeersgeluid was het niet altijd goed te verstaan.

Onthulling bordjes
Het eerste bordje dat werd onthuld was bij de Zaandamse Vermaning aan de Westzijde waar nu goed te lezen is dat er binnen een belangrijke maquette aan de wand hangt. Basisschool de Westerkim heeft die maquette over Geertje Pel-Groot al jaren geleden geadopteerd en onthulde het bord in de tuin.

In de Koog werd bij de fabriek van Tate&Lyle aan de wand van de receptie aan de straatkant  eveneens een bordje onthuld. Dit gebeurde door Basisschool de Golfbreker, die de plaquette binnen over het verzet van drie personeelsleden die dat met de dood moesten bekopen, hebben geadopteerd.

Het derde nieuwe bord verschijnt binnenkort op de buitenmuur van het Zaanlands Lyceum.

Nieuwe adopties
Er was ook sprake van drie nieuwe adopties, zodat nu alle Zaanstadmonumenten zijn geadopteerd. Dat waren achtereenvolgens het monument bij de Bonifatiuskerk door de naastgelegen Willibrordschool, de plaquette op de hoek van de Prins Hendrikkade door basisschool de Voorzaan (daarvoor had de Willibrordschool dat monument geadopteerd, maar dus nu verruild voor Bonifatius) en het monument in het Stadhuis door de basisscholen uit Westerwatering Het Baken en de Rietvink.

Het waren overal mooie en plechtige momenten.

Eerste keer Open Joodse Huizen in Zaanstad

/in /door

Ongeveer 340 mensen bezochten de zeven open joodse huizen op dinsdag 3 mei. Een succesvolle primeur voor de Zaanstreek. Niet alleen waren de vertelde verhalen over onderduik, verzet en Joodse families heel interessant en informatief, ook de bezoekers vertelden nieuwe details of hadden zelf ook verhalen. Volgend jaar komt er zeker een vervolg.

Dan dienen zich ook alweer andere huizen aan. Wel werd opgemerkt dat het ook gaat om huizen van verzet, want ook onderduik organiseren is een vorm van verzet en beslist niet vrij van gevaar. Die verbreding zal dan vorm worden gegeven onder de noemer ‘Open Joodse Huizen’ en ‘Huizen van Verzet’. Bij organisatie hiervan is wel meer ondersteuningnodig, want het is beslist een tijdrovende klus om samen met een spreker, ceremoniemeester en bewoners een goede organisatie op te zetten.

Per huis zijn zeker 4 mensen nodig voor een succesvol verloop.
Bent u geïnteresseerd om hieraan mee te werken? Stuur dan een mail naar info@4en5meizaanstad.nl

Gedichtenbundel basisscholen Koog en Zaandijk

/in /door

Het is best moeilijk om zoveel jaar na de Tweede Wereldoorlog kinderen van de basisschool te betrekken bij deze, voor heel veel mensen afschuwelijke periode uit het verleden. Gelukkig wordt er op veel basisscholen in de bovenbouw altijd nog aandacht aan geschonken.

Het 4 mei comité Koog en Zaandijk heeft via de leerkrachten de kinderen gevraagd om tekeningen of gedichten te maken over wat zij denken en voelen bij de gedachte aan oorlog.

Het is geweldig om te ervaren hoe de begrippen als: angst, geweld, pijn, verdriet, dood, onderduiken, honger, vrede en vrijheid in de gedichten en tekeningen aan de orde komen.

Omdat het vorig jaar een groot succes was, vonden wij het een goede reden om dit jaar weer een mooi boekje van te maken. Het is aan ons, ouders en leerkrachten, om de verbinding te maken met de wereld waarin we nu leven en waar vrede en veiligheid nog lang niet voor iedereen de dagelijkse praktijk is.

Om de bundel te bekijken klikt u hieronder:
Gedichtenbundel 2017

Joodse Huizen in Zaanstad voor het eerst open op 3 mei!

/in /door

Op woensdag 3 mei is het ook in de Zaanstreek zover. Voor de eerste keer is een werkgroep, gesteund door het 4 en 5 mei comité Zaanstad, aan de slag gegaan om het Amsterdamse initiatief dat al in 13 andere steden is nagevolgd ook in de Zaanstreek te organiseren. Zeven huizen of werkplekken, waar Joodse burgers hebben gewoond, gewerkt of ondergedoken hebben gezeten in de oorlogsjaren, gaan op drie mei open voor het publiek.

Onderstaand de adressen en tijden waarop u binnen kunt komen en luisteren en vragen stellen, maar ook vertellen als u dat wilt. Veelal is er een inleider of film over de geschiedenis van het huis of de werkplek. Het is wel zo dat niet iedere locatie geschikt is voor grote groepen dus wees op tijd. Huiskamers vaak niet meer dan 15 mensen. U kunt dan bij de volgende ronde terugkomen als het huis vol is. Er zijn flyers verspreid op scholen en centrale publiekspunten in de Zaanstreek. Daarop vindt u verdere toelichting per adres. De huizen zijn herkenbaar aan het bord identiek aan de flyer.

Het gaat op 3 mei om:

Zaandammerweg 32 in Assendelft over Joodse onderduik
(aanvang 10.30, 11.30 en 13.30)

Botenmakersstraat 108 in Zaandam over fam. Eisendraht
(aanvang 10.30, 11.30 en 13.30)

Botenmakersstraat 82 in Zaandam over onderduik E.Premsela
(aanvang 10.30, 11.30 en 13.30)

Maison d’Essence aan Irene Vorrinkplein Zaandam bijzondere directeur
(aanvang 11.00, 13.00 en 15.00)

Zuideinde 20 in Koog aan de Zaan over Joodse onderduik
(aanvang 10.30, 12.30 en 14.30)

J.J.Allenstraat 384 in Westzaan over Joodse onderduik
( aanvang 10.30 en 14.30)

Uitweg 22 in Krommenie onderduik schrijver Frans Pointl
( aanvang 10.30, 12.30 en 14.30)

 

Maak gebruik van de unieke gelegenheid om meer te weten over het huis bij u in de buurt!

 

Twee lezingen

/in /door

De Doopsgezinde Gemeente Zaandam organiseert een tweetal lezingen over de Doopsgezinden in de 2e Wereldoorlog.

De eerste lezing is op dinsdag 25 april. Dan zal de emeritus historicus Piet Visser een overzicht geven hoe de Zaanse Doopsgezinden zich in de oorlog gehouden hebben.

Een week later op dinsdag 2 mei zal mevr. Hanneloes Pen het verhaal vertellen over Geertje Pel die in de oorlog een Joodse baby opving en haar het leven redden, en daarbij zelf het leven verloor in het concentratiekamp Ravensbruck.

Beide lezingen worden gegeven in de Doopsgezinde Vermaning te Zaandam, Westzijde 80, ’s avonds om 19.30 uur.

De toegang is vrij.

Open Joodse Huizen 2017

/in /door

Van oude verhalen nieuwe herinneringen maken in huizen met een joods verleden.

Op  29, 30 april, 3, 4, 5, 6 en 7 mei 2017 wordt voor de zesde keer Open Joodse Huizen georganiseerd. In 14 steden vinden herdenkingen plaats in woonhuizen en andere panden waar joodse bewoners, die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd, woonden en werkten.

De deelnemende steden in 2017 zijn:
Amstelveen, Amsterdam, Bergen op Zoom, Den Bosch, Deventer, Gouda, Groenlo, Groningen, Hoorn, Utrecht, Vught, Winschoten, Winterswijk en Zaanstad.

In Amsterdam en Groningen wordt parallel aan Open Joodse Huizen ook Huizen van Verzet georganiseerd, waarin locaties met een verzetsverleden centraal staan.

In Open Joodse Huizen bieden huidige bewoners ruimte aan vroegere bewoners, getuigen, nazaten, oude en nieuwe buurtgenoten, kenners en belangstellenden om samen verhalen over de vroegere joodse bewoners te vertellen en zo nieuwe herinneringen te maken. Iedereen is welkom om te luisteren, mee te praten en te herdenken.

Het programma wordt georganiseerd door het Joods Cultureel Kwartier Amsterdam samen met lokale partners.

Nieuw in 2017
De ontmoetingen binnenshuis zullen meer dan voorheen via social media te volgen zijn. Social influencers gaan in deelnemende steden op pad om ervaringen via Instagram, Twitter, Facebook en YouTube met hun achterban te delen. Via een LiveWall kan iedereen via #OpenJoodseHuizen getuige zijn van de hoogtepunten van de programma’s uit het hele land.

Een greep uit de programma’s

3 mei
Schrijver Frans Pointl (1933-2015) dook als kleine jongen onder bij het gezin Besse-Koeter aan de UItweg 22 in Krommenie. Dit huis wordt nog steeds bewoond door de familie Besse. Familieleden die Frans gedurende die periode meegemaakt hebben delen op 3 mei hun herinneringen aan die tijd. David de Poel, schrijver van de biografie over Frans Pointl die dit voorjaar verschijnt, vertelt over het leven van Frans.

4 mei
Op 4 mei gaat Luc Stranders In Amsterdam in gesprek met Felix Rottenberg over zijn vader, die hoofd inkoop was bij de van oorsprong joodse HEMA. Locatie Oude Hoogstraat 18, nu Antiquariaat Kok, ooit het tweede filiaal van de HEMA.

Op 4 mei vertelt Félice Leendertz-Polak over de crèche Kindjeshaven (nu IJssalon Vorst) op de Prins Hendriklaan 4 in Utrecht. Hier vingen verzetsvrouwen Trui van Lier en Jet Berdenis van Berlekom joodse kinderen op om ze daarna onder te brengen op onderduikadressen. Félice Leendertz-Polak verbleef hier met haar broer enkele dagen voordat ze naar haar onderduikadres werd gebracht.

5 mei
Op 5 mei vertelt Dick Hulsman vanuit zijn geboortehuis over zijn vader en verzetsman Dirk Hulsman en de geheime zendmast die hij hier opzette, wat hij met zijn leven moest bekopen.

Locatie: Hermitage, Nieuwe Herengracht 14, Amsterdam

Over Open Joodse Huizen
Het project Open Joodse Huizen, in 2012 gestart in Amsterdam, sluit aan bij de interesse van veel bewoners en buurtgenoten in de joodse geschiedenis van hun huis, straat of buurt. Verschillende sprekers, onder wie overlevenden, buurtbewoners, historici en journalisten, vertellen hun verhaal over vervolging, oorlog, verzet én het leven voor- en na de oorlog.

Wie de f*** is oom Jo?

/in /door

Het Zaantheater doet mee aan Theater Na de Dam: in het hele land zijn na de herdenking voorstellingen te zien. Carolien van den Berg neemt u in Wie de f*** is oom Jo? mee op haar zoektocht naar het overlevingsverhaal van haar vader in de Tweede Wereldoorlog. Zij legt haar familiegeschiedenis bloot, te midden van een videodecor vol bijzondere archiefbeelden, familiefilms en foto’s. In een mooie mengeling van humor en ontroering ontdekt ze stap voor stap het verhaal dat haar vader haar nooit kon vertellen. Een voorstelling over toen, maar zeker ook over nu.

“In 2013 kreeg ik € 3.900,- op mijn bankrekening. Van de SHOA-Stichting: ‘de ‘niet afgehaalde polis van Joseph van den Berg’, in 1943 in Sobibor omgekomen. Ik bleek één van de nabestaanden van deze oom Jo, (de oudere broer van Bob van den Berg, mijn vader) die ik nooit gekend heb. Het werd de aanleiding om me voor het eerst te gaan verdiepen in mijn verbijsterende familiegeschiedenis.” 

Aan de hand van Buitenspel (1993), het boekje van haar vader over zijn leven als Amsterdamse Joodse jongen in de oorlog, vertelt Carolien het bijzondere verhaal over de zoektocht naar haar familiegeschiedenis. Haar vader ontsnapte uit de rijdende trein op weg naar Westerbork, dook onder en kreeg de kans om met een vals persoonsbewijs te werk gesteld te worden in Duitsland. In het hol van de leeuw wist hij de oorlog te overleven.

Namen en gebeurtenissen uit Buitenspel komen tot leven in telefoongesprekken, gespeelde scènes, verhalen, dialogen, muziek en liedjes van toen. En in beelden die de hele voorstelling rondom Carolien geprojecteerd worden. Foto’s, brieven, mailcorrespondentie, familiefilmpjes, archiefbeelden uit de oorlog en het Polygoon journaal. Carolien gaat op zoek naar de waarheid achter de feiten. Over haar oma die ondergedoken zat en verraden werd. Over hoe haar vader de oorlog wist te overleven. Over de dood van de mysterieuze oom Jo, die niet ouder werd dan 26 jaar. Stap voor stap ontrafelt ze het verhaal dat haar vader nooit aan haar kon vertellen.

Wie de F*** is oom Jo? is ook het verhaal van een dappere 17 jarige Amsterdamse Joodse jongen die met de dood op zijn hielen het leven ontdekt. In Nederland en in Duitsland. Hij is, net als elke jongere, nieuwsgierig naar wat het leven te bieden heeft: voetballen, zwemmen, uitgaan met vrienden en natuurlijk meisjes versieren.

Theater Na de Dam is een samenwerking met het Comité 4 en 5 mei Zaanstad. De koffie en thee vooraf wordt u aangeboden door het comité.

Idee, script & spel: Carolien van den Berg
Regie: Martin van Veldhuizen
Dramaturgie: Manon Wittebol
Videodécor: Morgana Machado Marques

bron: www.zaantheater.nl