Op maandag 10 februari herdachten leerlingen van OBS de Voorzaan de 10 mannen die op de Burcht werden geëxecuteerd. Gedichten Voorzaan

Aanslag op twee verraders
Begin 1945 pleegden leden van de Zaanse illegaliteit kort na elkaar aanslagen op twee ‘foute’ Nederlanders. Op 31 januari werd Fred ‘Bulletje’ Kater, bijna achttien jaar oud en de zoon van een banketbakker op de Gedempte Gracht, bij de Burcht doodgeschoten. Door hem in de gaten te houden ontdekte het verzet dat hij een informant van de Sicherheitspolizei (Sipo) was. In de nabijgelegen De Savornin Lohmanstraat werd NSB-er en Onderluitenant der Staatspolitie F.D. Willemsen geliquideerd. Dit was een voorzorgsmaatregel omdat de ondergrondse het vermoeden had dat hij de makers van het illegale blad Strijd had ontmaskerd en zou verraden aan de Duitsers.

Grootscheepse razzia in Oost-Zaandam
Op de ochtend van 6 februari 1945 laat Höhere SS- und Polizeiführer Hanns Albin Rauter met een honderd man sterk commando van de Grüne Polizei en de Feldgendermerie een razzia uitvoeren. Ook Willi Lages is hierbij aanwezig. De buurt tussen de Bloemgracht en de Prinsenstraat wordt hermetisch afgesloten en zorgvuldig uitgekamd. Alle woningen werden grondig doorzocht op de aanwezigheid van wapens, materiaal voor het vervaardigen van illegaal drukwerk en mensen die deelnamen aan het verzet of zich onttrokken aan de Arbeitseinsatz. Een groep van 500 mensen – mannen, vrouwen en kinderen – was inmiddels uit hun huizen naar de Burcht gedreven. ‘s Middags rond twee uur mocht iedereen naar huis. Behalve een groep van honderd jonge mannen. Zij werden van de Burcht per schip naar Amsterdam vervoerd waar ze in een loods aan de Handelskade werden opgesloten. Een deel van hen werden twee weken later per trein naar het Duitse Ruhrgebied vervoerd, waar de Duitsers ze inzetten voor het maken van loopgraven en het opzetten van tankversperringen.

Een fusillade als signaalfunctie
Om een signaal naar de Zaanse bevolking af te geven en uit vergelding werden tien mannen, die twee weken eerder voor verzetsactiviteiten waren opgepakt, vanuit het Huis van Bewaring aan de Weteringschans in Amsterdam op transport gezet naar de Burcht in Zaandam. De tien verzetsmannen werden in een halve cirkel geplaatst, hun gezicht naar de Sipo-Wachzug, het executiepeloton, gericht. Dit peloton bestond zowel uit Duitsers als Nederlanders. Voordat Kommandofuhrer J.F. Stöver de verzetsmannen de reden van de terechtstelling kon uitleggen haalden de Nederlanders in het executiepeloton de trekker van hun stengun over. Ze hadden die op het verzet buitgemaakt. De verzetsmannen kwamen door een ware kogelregen om het leven.

De dans ontsprongen
Sommigen hadden dit keer geluk. Zoals de verzetsmensen die zich verborgen in de R.K. Sint Bonifaciuskerk aan de Oostzijde. In gebouw ‘De Volksbond’, schuin tegenover de kerk zat de zetterij van ‘De Typhoon’, de illegale Zaanse krant die het jaar daarvoor was opgericht. Ook de zetterij werd niet ontdekt.

(‘De Typhoon’ is na de Tweede Wereldoorlog verder gegaan als dagblad en heet tegenwoordig Noordhollands Dagblad/Dagblad voor de Zaanstreek).

Op maandag 27 januari om 11.00 uur  op  de Joodse begraafplaats aan de Westzanerdijk in Zaandam wordt de Holocaust herdacht.

Het programma ziet er als volgt uit:

• Opening door Ruben D. Boas, voorzitter Joodse Gemeente Noord-Holland Noordwest

• Korte toespraak door Rabbijn Shmuel Spiero.

• Toespraak  wethouder gemeente Zaanstad Gerard Slegers.

• Ter nagedachtenis aan de 171 Joodse Zaanse slachtoffers worden alle namen en leeftijden opgelezen uit het Herdenkingsboek.

 2 minuten stilte

• Jizkor, psalm 23 gebed.

• Bloemlegging.  Ruben Boas nodigt de organisaties in volgorde uit de bloemen te leggen.

• Afsluiting rond 11.45 door Ruben Boas, waarbij ieder wordt uitgenodigd langs de bloemen te defileren op weg naar de uitgang.

 NB. Mannelijke aanwezigen wordt verzocht een hoofddeksel te dragen.

Dit is de speech die op 24 december 2019 werd gegeven door Onno Hoekmeijer, voorzitter van het 4 & 5 mei Comité Zaanstad.

“Racisme, angst voor vreemden en antisemitisme steken opnieuw de kop op. We lijken soms af te koersen op een samenleving waarin het normaal is om anderen de schuld te geven van problemen. Waarin we elkaar eindeloos de maat nemen, in plaats van samen aan oplossingen te werken. Wij dreigen zo weer te vervallen in een vernietigend wij-zij denken, van leeg en hatelijk schreeuwen op Twitter, in plaats van kleine handelingen te doen in de echte wereld, waarmee je anderen helpt en begrip probeert te kweken. Dit niet constructieve gedrag zie ik in heel Europa. Van de straten tot aan de parlementen.”

Zo begon Sigrid Kaag, internationaal geschoold en nu minister, haar toespraak bij de Hannie Schaft herdenking dit jaar in Haarlem.

Onze wandeling vanavond voor solidariteit past heel goed bij die kleine handelingen, waarbij we met respect leren omgaan met minderheden en andersdenkenden. Vergelijkbaar met wat wij als 4 & 5 mei comité jaarlijks op de scholen proberen te doen met behulp van de 28 Sprekende Monumenten over de Zaanse oorlogsgeschiedenis.

Jongeren aan het denken zetten over de gevolgen van pesten en discrimineren en laten ervaren dat het stigmatiseren van andere groepen, bv, vluchtelingen, kan leiden tot vreemdelingenhaat, terwijl nadenken over waarom zij gevlucht zijn en hoe hun toekomst er uitziet ons dichter bij elkaar brengt.

Als er grof geredeneerd wordt in gesprekken op straat en de sociale media vragen we ons ernstig af of we veel geleerd hebben in die 75 jaar. Staan we er wereldwijd en dichtbij huis eigenlijk beter voor?

Helaas oorlogen bij de vleet, enorme kampen met vluchtelingen en duizenden slachtoffers, omdat zij tot religieuze minderheden behoren, elk jaar opnieuw. Vrede met de grote V is dus nog steeds ver weg. Ook in Europa! De Balkanoorlog was hopelijk een treurige uitzondering, maar nu dienen de problemen in andere werelddelen zich bij ons aan met heel veel vluchtelingen aan de Europese buitengrenzen en weten we er niet goed raad mee. Zij zitten nu opgesloten onder dramatische omstandigheden.

Vrijwel allemaal op de vlucht voor agressie in de landen waar geen democratie is, waar niet zonder geweld conflicten worden opgelost, waar de armoede en de tegenstellingen te groot zijn of een ander geloof al reden is tot verdrijving en moord. De Rohinya’s in Myan Mar, de Jezidi’s in Syrië, de Oeigoeren in China, en slachtoffers van etnische slachtpartijen in Afrika zijn daar voorbeelden van.

Maar ook dichterbij zien we gevaar. Vrede kan niet zonder democratie, maar vrede wordt ook bedreigd als de overheid in Hongarije en Polen bv hardop uitspreekt dat die landen zuiver moeten blijven en een verlangen naar een sterke leider, een dictator, zichtbaar wordt.

Vrede met de kleine v begint thuis, op school, in de buurt en in de sport, overal waar een veilig klimaat kan worden geschapen tegen vooroordelen en haat. Waar solidariteit dichtbij is en samengewerkt wordt aan de oplossing van tegenstellingen, vooral als jongeren weten wat respect en tolerantie inhoudt. Respect voor anders zijn, anders van kleur, religie of geaardheid.

Een hekel aan of haat lost niets op. Kan zelfs uitlopen op een ramp, zoals de haat tegen de Joden, die 80 jaar geleden zulke enorme vormen kon aannemen en leidde tot de dood van 6 miljoen mensen, de Holocaust. Op 26, 27 en 28 januari herdenken we die onvoorstelbare moord op zoveel mensen. We doen dat drie dagen bij het tijdelijk monument van Daan Roosegaarde op het Stadhuisplein in Zaandam.

Met de leerlingen van basisschool de DIJK west en het Gemeentebestuur doen we dat ook op de Joodse begraafplaats aan de Westzanerdijk op 27 januari om 11.00. En ongetwijfeld weten jullie van de gelegde en nog te leggen struikelstenen waarbij alle 171 omgekomen Joodse stadgenoten individueel worden herdacht. En tenslotte gaan er weer een tiental huizen open met een Joodse tragische geschiedenis op 25 april.

Herdenken om te weten wat er gebeurde en waarom, maar vooral ook om na te gaan op welke wijze herhaling voorkomen kan worden. Met behulp van de herdenkingen tot en met 4 mei proberen we in lessen de leerlingen te wijzen op de meerwaarde van solidariteit tegenover haat. En na het herdenken vieren we de bevrijding met een groot feest op de Dam, halen we het bevrijdingsvuur op uit Wageningen en richten we ons met muziek op de waarde van 75 jaar vrijheid, een waarde die slechts weinig landen in de wereld gegeven is. Met onze democratie als stevige basis, dat voorop, maar die basis is niet afdoende als we zelf niet waakzaam zijn, en blijven optreden tegen onrecht.

Daarom is deze fakkelwandeling voor solidariteit en tegen discriminatie ook zo’n mooie traditie in Krommenie. 24/12/2019

Op maandag 27 januari 2020 om 11 uur wordt de Holocaust herdacht op de Joodse begraafplaats aan de Westzanerdijk in Zaandam

Op Holocaust Memorial Day herdenkt men de Holocaust, waarbij door genocide ongeveer 6 miljoen Joden zijn omgekomen. Ook worden de andere slachtoffers van de naziperiode herdacht.

Het programma van de plechtigheid zal er  als volgt uitzien:

* Opening door de voorzitter van de Joodse Gemeente NHNW

* Toespraak gemeentebestuur

* Voorlezen namen slachtoffers

*Toespraak van de rabbijn

* Gedichten voordragen en bloemlegging leerlingen van basisschool de Dijk West

* Slotwoord en defilé langs het monument

Let op dat als u de herdenking bij wilt wonen dat het gebruikelijk is dat mannen/jongens een hoofddeksel dragen op de begraafplaats.

Kerstavond 24 december wordt traditiegetrouw de jaarlijkse fakkeltocht georganiseerd voor solidariteit, tegen racisme en vreemdelingenhaat.

Dit jaar staat de fakkeltocht in het teken van “75 jaar Bevrijding”. Bevrijding van de fascistische Duitse bezettingsmacht, de doelbewuste genocide op specifieke bevolkingsgroepen op basis van geloof en afkomst en de ongekende terreur op al diegenen die daartegen in verzet kwamen.

Ieder jaar lopen mensen op kerstavond in de fakkeltocht door de straten van Wormerveer en Krommenie om aandacht te vragen voor solidariteit en waakzaamheid tegen opkomend racisme en vreemdelingenhaat. Om pal te staan voor artikel 1 van onze Grondwet: iedereen in Nederland wordt gelijk behandeld ongeacht afkomst, geloof, kleur, politieke overtuiging, seksuele geaardheid. Wij herdenken allen die in het verleden opgekomen zijn voor deze waarden en staan in het heden pal voor de bescherming daarvan.

Het belang van herdenken van het verleden is het levend houden van de waakzaamheid in het heden: herdenk in waakzaamheid!

Dit jaar zal de voorzitter van het 4 en 5 mei comité Zaanstad, Onno Hoekmeijer, deelnemen aan de fakkeltocht. Op de stoep van de oude burgemeesterswoning in Krommenie zal hij de toespraak verzorgen.

Het Alkmaars Straat Orkest heeft speciaal voor “75 jaar Bevrijding” diverse liederen geschreven die zij tijdens de fakkeltocht zullen zingen bij de boom op het Arinkplein waar de gedenksteen ligt die in 1955 door de bewoners van Krommenie is aangeboden.*

De fakkeltocht begint 20.00 uur vanaf cultureel centrum de Groote Weiver, industrieweg 1a Wormerveer. Rond 21.00 zijn wij daar terug voor afsluiting door het Alkmaars Straat Orkest.

Voorafgaand is er de mogelijkheid om deel te nemen aan een maaltijd. Daarvoor is reserveren verplicht via de Groote Weiver, 075-7370100

De fakkels zijn verkrijgbaar voor aanvang van de tocht.

*In 1955 had de echtgenote van de toenmalige burgemeester van Krommenie namens de inwoners een boom geplant aan de Weverstraat ter herdenking van 10 jaar bevrijding. In 2014 werd de boom omgehakt en verdween ook de gedenksteen die daarbij was geplaatst. Op initiatief van de huidige bewoonster van de voormalige burgemeesterswoning is die steen weer teruggevonden. In 2016 is de herdenkingssteen door burgemeester Faber geplaatst opo een nieuwe plek: de boom op het Arinkplein. Zo heeft Krommenie weer haar Bevrijdingsboom met gedenkteken, in de buurt waar 1 van de bekendste verzetsstrijders van de Zaanstreek tot aan zijn dood in 1991 heeft gewoond: Jan Brasser, bekend onder zijn verzetsnaam Witte Ko.