77 jaar geleden, op zaterdag 17 januari 1942, was Leonie Emma Eisendrath een van de 171 inwoners van de zeven voormalige Zaangemeenten die moest vertrekken: Zaandam werd als eerste gemeente in Nederland Jodenvrij gemaakt. Leonie werd 22 jaar.

De geschiedenis is onomkeerbaar.
 Maar we kunnen wel herdenken en proberen te leren van het verleden.

Graag nodigen wij u uit voor de Holocaust Memorial Day op zondag 27 januari 2019 om 14:00 uur in de Westzijderkerk in Zaandam. Op het programma staat onder meer: een openingswoord van burgemeester Jan Hamming, een lezing van Hella de Jonge, muzikale invulling van Freek de Jonge en FluXus.

Voor verdere details klik hier.

De organisatie Zaanse struikelstenen stelt zich ten doel blijvende gedenktekens te laten plaatsen voor de Zaanse Joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwamen. 

Nadat eerdere initiatieven niet lukten, doet zich nu de mogelijkheid voor om in 2019 en 2020 struikelstenen te laten maken voor alle omgekomen Zaanse Joden. De komende maanden zal de organisatie zich inspannen de benodigde financiële middelen en maatschappelijke steun voor dit initiatief te krijgen.

Op 14 januari 1942 kregen de Joodse inwoners van Zaandam opdracht van de Duitse bezetter om binnen drie dagen naar Amsterdam te verhuizen. De buitenlandse Joden in de stad, merendeels mensen die na 1933 gevlucht waren voor het nazi-regime in Duitsland, moesten naar kamp Westerbork. De getroffenen dienden vrijwel al hun bezittingen achter te laten, als prooi voor de nazi’s. 

Zaandam was de eerste Nederlandse gemeente die Judenrein werd gemaakt. In de maanden daarna ontdeed de bezetter met hulp van de Nederlandse overheid en politie ook de andere Zaangemeenten van hun Joodse inwoners. 

Blijvende herinnering
De meeste Joodse oorlogsslachtoffers hebben geen graf. Aangezien een mens pas is vergeten als zijn naam vergeten is, is het plan ontstaan de namen van de om het leven gekomen Zaanse Joden zichtbaar te maken. Dat kan door struikelstenen te plaatsen bij de huizen waar zij tot 1942 woonden. Met die stenen zal een gebroken namenlint door de stad ontstaan: een monument dat de herinnering aan de weggevoerde en vermoorde Zaanse Joden levend houdt. 

Maak de nagedachtenis mogelijk
De Zaanse struikelstenen worden gemaakt door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Zijn project loopt al vanaf 1994. Sindsdien legde hij verspreid over Europa tienduizenden Stolpersteine, zoals de struikelstenen in het Duits heten. Demnig heeft ze zo genoemd omdat je er over struikelt in je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst op de stenen te kunnen lezen. Passanten worden als het ware uitgenodigd om even stil te staan bij de aangeboden informatie. Op de gedenktekens (10 x 10 cm.) worden, in een messing plaatje, onder meer een naam, geboorte- en overlijdensdatum van het slachtoffer aangebracht. De struikelstenen krijgen vervolgens een plek in het trottoir bij de voormalige woningen van de slachtoffers. 

Financiële steun en adoptie
Het is de bedoeling om in 2019 en 2020 (80 jaar na het begin van de bezetting van Nederland) alle Zaanse Joden die omkwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog te gedenken met een struikelsteen. Daarvoor is echter een aanzienlijk geldbedrag nodig.

 De komende maanden zullen fondsen, bedrijven en subsidieverstrekkers benaderd worden een bijdrage te leveren. Ook zal de mogelijkheid  worden geopend  om één of meer struikelstenen te adopteren. Het maken en leggen van een struikelsteen kost €150,- , maar een lagere donatie is natuurlijk ook van harte welkom. Informatie hierover volgt later.

De organisatie Zaanse struikelstenen is gelieerd aan Stichting Joods monument Zaanstreek, 4 en 5 mei comité Zaanstad en gemeente Zaanstad.  

Gegevens over alle Joodse inwoners van de Zaanstreek ten tijde van de tweede wereldoorlog zijn te vinden op de website www.joodsmonumentzaanstreek.nl

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Leonore Verburg 06-15044004 of leonore.verburg@gmail.com

Zaandijk, 20 juli 2018

Bevrijdingsdag heeft bij Artzaanstad dit jaar een speciaal tintje: generaal b.d. Tom Middendorp, ruim vijf jaar Commandant der Strijdkrachten en daarmee de hoogste militair bij het ministerie van Defensie, komt voor de opening van de nieuwe expositie “Museum of Humanity” van documentair fotograaf Ruben Timman naar het Hembrugterrein. Artzaanstad nodigt u van harte uit om deze bijzondere opening bij te wonen!

Verpletterende indruk
Ruben Timman portretteerde talloze mensen in al hun eigenheid en kwetsbaarheid in veelal door oorlog of rampen getroffen gebieden in de hele wereld. De portretten tonen de mensheid in al zijn rauwheid, verdriet en uitzichtloosheid, maar tegelijkertijd laten zij schoonheid, waardigheid en hoop zien. Tijdens de expositie laat Ruben een selectie portretten zien die een verpletterende indruk op je zullen maken. De portretten worden bij Artzaanstad voor het eerst officieel geëxposeerd en zijn een voorproefje van het uiteindelijke “Museum of Humanity” dat Ruben graag wil realiseren. Lees hier meer over de expositie.

Live aan het werk
De expositie is te zien van 5 mei t/m 9 juni a.s. en is tevens geopend tijdens het Artzaanstad Event, de driedaagse kunstbeurs van Artzaanstad van 25 t/m 27 mei a.s. Ruben Timman is persoonlijk aanwezig bij de opening van de expositie om over zijn project te vertellen en werkt bovendien op zaterdag 26 mei live aan zijn project om de mensheid vast te leggen door bezoekers te portretteren. Lees hier meer over het evenement.