Gisteren vond de herdenking op de Joodse begraafplaats plaats.
Zaan TV maakte er een verslag van die u HIER kunt bekijken.

 

Op 4 mei 2019 vindt in Zaanstad het herdenkingsprogramma Open Joodse Huizen – Huizen van verzet plaats.

Vertellers, bezoeker en bewoners delen verhalen in huizen waar mensen woonden en werkten. Luister naar levensverhalen van Joodse plaatsgenoten voor, tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Ook verzetsverhalen komen aan bod. Iedereen is welkom om mee te praten en samen te herdenken.

Praktische informatie
Het programma is gratis toegankelijk en de bijeenkomsten duren maximaal een uur. Houd rekening met een beperkt aantal plaatsen in de meeste huizen. Je kunt geen plaatsen reserveren. Kom daarom ruim op tijd.

In heel Nederland
In 2019 doen 22 plaatsen mee: Amsterdam, Assen, Bergen op Zoom, Den haag, Deventer, Emmen, Gouda, Groningen, Haarlem, Hoorn, Leeuwarden, Leiden, Oss, Schoonhoven, Steenwijk, Utrecht, Valkenburg, Wageningen, Westerwolde, Winschoten, Winterswijk en Zaanstad.

Mogelijk gemaakt door
De derde editie van Open Joodse Huizen – Huizen van Verzet in Zaanstad wordt georganiseerd door het 4 en 5 mei Comité Zaanstad met ondersteuning van het Joods Cultureel kwartier (www.jck.nl)`in Amsterdam.

De herdenkingsbijeenkomsten zijn mogelijk dankzij de inzet van talloze vrijwilligers. en de steun van donateurs en fondsen. Met veel dank aan alle betrokkenen. Meedoen, meedenken of mee organiseren? Mail naar openjoodsehuizen@jck.nl.

openjoodsehuizen.nl
joodsmonument.nl

#openjoodsehuizen

Op 16 en 17 april aanstaande worden in Zaandam en Koog aan de Zaan de eerste 31 van in totaal bijna 170 struikelstenen gelegd. Later in 2019 en in 2020 worden er ook stenen geplaatst voor de overige omgekomen Joodse inwoners van de Zaanstreek. 

De struikelstenen worden gemaakt door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Het door hem opgezette project loopt al vanaf 1994. Sindsdien legde hij verspreid over Europa tienduizenden Stolpersteine, zoals de struikelstenen in het Duits heten. Demnig heeft ze zo genoemd, omdat je er over struikelt in je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst op de stenen te kunnen lezen. Passanten worden als het ware uitgenodigd om even stil te staan bij de aangeboden informatie.

Op de gedenktekens (10 x 10 cm.) worden, in een messing plaatje, onder meer de naam, geboortejaar en overlijdensdatum van het slachtoffer aangebracht. De struikelstenen krijgen vervolgens een plek in het trottoir bij de voormalige woningen van de slachtoffers.  

Van de bijna driehonderd Joden die begin 1942 woonden in het gebied dat nu Zaanstad is, stierven ruim 170 personen een voortijdige dood, vrijwel allen in Auschwitz of Sobibor. Van hen heeft het merendeel geen graf. Aangezien een mens pas is vergeten als zijn/haar naam vergeten is, wil de werkgroep de namen van alle omgekomen Zaanse Joden zichtbaar maken. Daarmee ontstaat een gebroken namenlint door de stad: een monument dat de herinnering aan de weggevoerde Zaanse Joden levend houdt. Voor negen personen zijn al struikelstenen gelegd, in Zaandam en Wormerveer. De overigen volgen dus later dit en volgend jaar.   

Op dinsdag 16 april worden om 13.30 uur ter hoogte van de Pieter Pauwstraat 94 in Zaandam vier stenen gelegd voor het gezin Littwitz. Daarna wordt tijdens een korte ceremonie iets verteld over de geschiedenis van de Joodse gemeenschap in de Zaanstreek in het algemeen en over het gezin dat tot begin 1942 op dit adres woonde in het bijzonder. Na afloop kan een steentje – bloemen worden nooit gelegd op Joodse ‘graven’ – bij de struikelstenen worden gelegd. Bij de ceremonie zijn onder meer leerlingen van de Herman Gorterschool aanwezig. 

Aansluitend, vanaf 14.45 uur, vindt de onthulling plaats van struikelstenen voor de families:
Pais (D. Doniastraat 113, Zaandam),
Van Hoorn (D. Doniastraat 30, Zaandam) en
Knopf (J.C. van Wessemstraat 11, Zaandam).
Rond 15.30 uur wordt de bijeenkomst afgesloten.

Op woensdag 17 april begint de eerste onthulling eveneens om 14.00 uur, bij het adres Zuiderven 13 in Zaandam. Daar woonde tot 1942 de familie Van Thijn. Aansluitend, vanaf 14.30 uur, worden er struikelstenen onthuld voor de families:
Meijer (A.F. de Savornin Lohmanstraat 6a, Zaandam)
Verdoner (Saenredamstraat 27, Zaandam) en
Cohen (Dahliastraat 28, Koog aan de Zaan).
Rond 16.00 eindigt de bijeenkomst.

Op 8 februari werd bij de herdenking op de Prins Hendrikkade onderstaand gedicht voorgedragen door 3 leerlingen van groep 5/6 van OBS de Voorzaan locatie Haven.

Oorlog 

74 jaar geleden
Is er in Zaandam hard gestreden

We zijn hier bij een monument
Het was ons nog niet bekend 

Oorlog

Gelukkig maken wij het niet echt mee
Wij zien het alleen op de t.v.

Veel ellende en verdriet
Dat is wat je op t.v. ziet

Oorlog

Veel mensen gaan zinloos dood
Er is honger en mensen zijn in nood

Mensen komen in opstand
We zien het ook in de krant

Oorlog

Hier op de Prins Hendrikkade
Nadat er mensen waren verraden

Schoot het verzet een agent en een kind neer
De Duitsers namen wraak ook dit keer

Oorlog

Wij zijn niet blij wat er toen is gebeurd
Daarom zijn we heel betreurd

De Duitsers hebben wraak genomen
En lieten Amsterdamse gevangenen naar Zaandam komen

Oorlog

We hebben het op school gezien
Het waren medewerkers van de krant wel tien

Ze werden één voor één gefusilleerd
Dat hebben wij op school geleerd

Vrede 

Dat is wat we willen zeggen
Daarom gaan we deze bloemen neerleggen.

Het verhaal achter het monument vindt u hier.

Op een gure vrijdagochtend de 25e januari werd de Holocaust Memorial Day herdacht op de Joodse begraafplaats in Zaandam. Ruben Boas, voorzitter van de Joodse Gemeente, opende de plechtigheid waarna acht leerlingen van De Dijk West gedichten voorlazen. Rabbijn Shmuel Spiero en wethouder Rita Visscher-Noordzij spraken over de 171 omgekomen Joodse inwoners van de zeven voormalige Zaangemeenten die als eerste gemeenten in Nederland Jodenvrij werden gemaakt. Deze 171 Joodse mensen zouden ook met een graf op deze begraafplaats moeten liggen. De ceremonie werd beëindigd met het leggen van bloemen bij het monument en een defilé.  

Dit zijn de gedichten van de leerlingen:

WO II 1939/1945

Het begon allemaal in Duitsland, waar de Eerste Wereldoorlog begon.
Maar uiteindelijk weten we allemaal dat het Duitsland was die niet won.
Maar nu terug naar de Joden.
Ze zaten altijd rustig in de synagoge.
De heren beneden en de vrouwen zaten boven.
Maar toen werd alles ze verboden.
“Wij maken Duitsland weer rijk”.
Is wat Adolf Hitler zei.
Maar de Joden de schuld geven was fout en dat weten wij.
Adolf Hitler gaf zijn ‘preek’ en kwam aan de macht.
Alle Joodse winkels moesten kapot. En dat gebeurde in de Kristalnacht.
Waarom zoveel Joden, die ze moesten doden?
Waarom hun de schuld geven en het nemen van hun leven?
Dit was mijn gedicht

– Luca van der Kuyp

Op een slechte manier

Waarom?
Wat wou Hitler ermee?
Oorlog voeren, is dat de beste manier?
Misschien krijg je veel geld, maar anderen verliezen alles
Zelfs hun levens
Joden zijn Joden, en?
Ze zijn onschuldig
Zitten in de kou
Onderduiken
Bang zijn
Verdriet hebben
Van 10 mei 1940 tot 4 mei 1945 gebeurde het elke dag
Bij onschuldige mensen
Waarom zo?
Oorlog bepaalt niet wie gelijk heeft
Het bepaalt wie het niet overleeft

– Artsiom

Gedood voor niks

Waarom zijn zij gekozen?
Waarom kregen de Joden de schuld van alles?
Ook herdenken we de mensen die nooit teruggevonden zijn.
Zoals Roosje Drilsma.
Zij die omgekomen is in een concentratiekamp.
Ook zij die een Jodenster op haar jas kreeg.
Maar we herdenken ook alle andere mensen die vermoord zijn.
En gezinnen die uit elkaar zijn gehaald.
Vrouwen en kinderen die vergast zijn.
6 miljoen Joden vermoord voor niks.
Waarom zijn zij gekozen?

– Timo

Heb respect voor iedereen

Hitler. We weten wat hij allemaal gedaan heeft met ons.
Met Joden.
Maar waarom zij?
Waarom niet wij?
Waarom al die moeite voor een slecht doel.
Een land zonder Joden is een onmogelijk doel.
Landen veroveren die niet van jou zijn.
Als je dat doet, begin dan met een nieuwe lijn.
Iets goed doen in je leven is niet verkeerd.
Maar Hitler snapt dat niet.
Dus is hij hem allang gesmeerd.
Heb respect voor het verzet.
Heb respect voor de soldaten.
En vier je vrijheid in vrede.

-Ouiam

2^e Wereldoorlog

Op tien mei vallen de Duitsers het land binnen.
Ze komen hier om het gevecht te winnen.
Er sneuvelen veel mensen.
Vrij zijn dat zullen ze wensen.
Er gaan vooral veel joden dood.
De Duitsers behandelen ze als schroot.
Waarom krijgen zij de schuld?
Niemand weet wat er in Hitlers hoofd hult.
Er werden mensen opgesloten in kampen.
In deze tijd wat een rampen.
In 1945 is het afgelopen.
Er komen geen kogels meer uit de geweerlopen.

-Robin

Vragen zonder antwoord…

De Tweede Wereldoorlog, ruw en gemeen.
Met zijn doden, die gingen alleen heen.
Al die vragen op dat gebied.
Over angst en verdriet.
Die ruwe man die de wereld wilde veroveren.
Waardoor in 2 jaar de vrijheid was gestorven.
En waarom heeft hij Joden vervolgd?
Met een actie waarmee hij niemand vriendelijk verzocht.
En onze mensen die zich verzetten tegen de vijand.
Om ons weer te kunnen benoemen als vrij land.
Als die vragen zonder antwoord.
Is eigenlijk iets wat niet hoort.

-Luca Yska

De Tweede Wereldoorlog

Waarom de Joden?
Waarom werden zij nou juist uitgekozen?
Al hun angst, verdriet en pijn.
Waarom moest het nou zo oneerlijk zijn?
Waarom al dat geweld en verraad?
En waarom was Hitler nou eigenlijk zo kwaad?
Opeens mochten de Joden niks meer.
Er hing geen gezellige sfeer.
De spanning bij de Joden brak aan.
Mag je blijven of moet je met de trein mee gaan?
Maar toen kwamen er steeds meer mensen in het verzet.
En hebben heel veel mensen gered.
Daarom wil ik de verzetsstrijders heel erg bedanken.
Want aan hun hebben we onze vrijheid te danken.
En daarom herdenken wij.
Alle gesneuvelde mensen op 4 mei.

-Nikki Wartenbergh

Joden Herdenking

Wil je weten waarom?
Luister dan maar waarom.
In 1939 begon de oorlog.
Wat was dat toch een ramp in die oorlog.
Hitler wat is dat toch een killer.
Ongeveer 6 miljoen doden.
Dat vind ik zielig voor de Joden.
5 jaar oorlog.
En 6 miljoen doden.
Toen de bommen naar beneden vielen.
Hoorde je alleen mensen die ‘Help’ riepen.
Zoveel brieven.
Zoveel angst.
Joden verdwijnen.
En treinen gaan rijden.
Wat een nacht.
Dat was de Kristalnacht.
Er wordt veel gelogen.
Maar ook bedrogen.
Iedereen is perfect.
Maar Hitler vindt van niet.
In 1945 eindigde de Tweede Wereldoorlog.
En vanaf die tijd leven we in vrijheid.

-Lynn