Groot succes 3e editie Open Joodse Huizen en Huizen van Verzet in Zaanstad

Op 4 mei waren negen huizen opengesteld om bezoekers kennis te laten maken van de Joodse geschiedenis van het huis.

In veel gevallen ging het om Joodse families, die huis en haard moesten verlaten en verruilen voor een Amsterdamse huisvesting, wat later een tussenfase bleek te zijn op weg naar Westerbork en de vernietigingskampen in het Oosten.

Tragische verhalen werden verteld door nazaten of bewoners of anderen die zich in de geschiedenis van het huis en de familie hebben verdiept.

In de afgelopen jaren was er al veel belangstelling voor deze activiteit van de Zaankanters, 340 bezoekers in 2017 en 300 in 2018.

En nu in het derde jaar, ondanks de mindere weersvooruitzichten een onverwacht groot bezoekersaantal van 540. Uitschieters waren vooral de huizen die voor het eerst meededen;

Stationsstraat 82, waar dokter de Leeuw woonde en werkte en waar zijn zoons het verhaal vertelden en Prins Hendrikstraat 139 waar Geertje Pel een Joodse baby verborg. In het laatste huis vertelden Bettina Drion en Hans van den Pol het verhaal, waarover zij al eerder een boek schreven. De meeste huizen konden drie keer worden bezocht rond de middag.

Ook koffiezaak Halte 20 aan het Zuideinde bracht veel mensen op de been met meer dan 100 bezoekers bij twee bijeenkomsten!! Het koffiebusje met kogelgat en het bezoek aan de zolder waar zich het drama afspeelde trok veel aandacht.

Volgend jaar, 75 jaar na de bevrijding, zal weer worden gezocht naar nieuwe huizen, maar ook de ‘oude adressen’ zullen weer zoveel mogelijk worden opengesteld.

Speeches Herdenkingen 4 mei 2019

Klik hieronder om de speeches van de herdenkingen van 3 en 4 mei na te lezen.

Speech Zaandam 3 mei (Joodse Begraafplaats)

Speech Zaandam 4 mei 

Speech Krommenie

Speech Wormerveer

Speech Assendelft

Speech Koog Zaandijk

Herdenking Joodse begraafplaats

Gisteren vond de herdenking op de Joodse begraafplaats plaats.
Zaan TV maakte er een verslag van die u HIER kunt bekijken.

 

De eerste 31 struikelstenen

Op 16 en 17 april zijn de eerste 31 struikelstenen gelegd. Bij de onthullingen werden de levensgeschiedenissen van degenen die met de stenen herdacht worden voorgelezen. De stenen vormen nu een blijvende herinnering aan hen.

In 2020 wordt herdacht dat het 75 jaar geleden is dat de Tweede Wereldoorlog eindigde. De Werkgroep Struikelstenen heeft als doel dat dan een struikelsteen gelegd is voor alle 174 in de Holocaust omgekomen Zaanse Joden. En voor de drie kinderen die na de gedwongen verhuizing nog in Amsterdam en Westerbork werden geboren. Voor tientallen huizen in Zaanstad zullen dan in totaal 177 struikelstenen te zien zijn. Stenen die ons blijvend iets vertellen over de tijdens de oorlog omgekomen Joden uit de Zaanstreek.

Het project wordt gesteund door donaties van een groot aantal particulieren. Hierdoor en door de bijdragen van fondsen, bedrijven en organisaties wordt de uitvoering van het project mogelijk.

De volgende steenleggingen zullen in het najaar plaatsvinden. Informatie daarover volgt.

Open Joodse huizen – Huizen van Verzet 2019

Op 4 mei 2019 vindt in Zaanstad het herdenkingsprogramma Open Joodse Huizen – Huizen van verzet plaats.

Vertellers, bezoeker en bewoners delen verhalen in huizen waar mensen woonden en werkten. Luister naar levensverhalen van Joodse plaatsgenoten voor, tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Ook verzetsverhalen komen aan bod. Iedereen is welkom om mee te praten en samen te herdenken.

Praktische informatie
Het programma is gratis toegankelijk en de bijeenkomsten duren maximaal een uur. Houd rekening met een beperkt aantal plaatsen in de meeste huizen. Je kunt geen plaatsen reserveren. Kom daarom ruim op tijd.

In heel Nederland
In 2019 doen 22 plaatsen mee: Amsterdam, Assen, Bergen op Zoom, Den haag, Deventer, Emmen, Gouda, Groningen, Haarlem, Hoorn, Leeuwarden, Leiden, Oss, Schoonhoven, Steenwijk, Utrecht, Valkenburg, Wageningen, Westerwolde, Winschoten, Winterswijk en Zaanstad.

Mogelijk gemaakt door
De derde editie van Open Joodse Huizen – Huizen van Verzet in Zaanstad wordt georganiseerd door het 4 en 5 mei Comité Zaanstad met ondersteuning van het Joods Cultureel kwartier (www.jck.nl)`in Amsterdam.

De herdenkingsbijeenkomsten zijn mogelijk dankzij de inzet van talloze vrijwilligers. en de steun van donateurs en fondsen. Met veel dank aan alle betrokkenen. Meedoen, meedenken of mee organiseren? Mail naar openjoodsehuizen@jck.nl.

openjoodsehuizen.nl
joodsmonument.nl

#openjoodsehuizen

Café Chantant – Theater na De Dam

In de foyer van het Zaantheater vindt vanaf 21 uur een Café Chantant plaats. Zeven zangers, waarvan veel met Zaanse roots, brengen de mooiste nummers over oorlog, vrede, vrijheid, verlangen en herdenken. Daphne Groot, Evi de Jean, Bas Grevelink, Anouk van der Laan, Sam Eggenhuizen, Janiek Vreeken en Bruun Kuijt worden op de piano begeleid door Johan Hoogeboom.

Wat is er mooier dan op zo’n belangrijke avond samen te zijn en te genieten van prachtige muziek van Ramses Shaffy, John Lennon, Louis Davids, Charles Aznavour, Uut en Ber Hulsing, Vera Lynn en vele anderen. Het repertoire is samengesteld door Anita Gundlach (Mens durf te lezen) en Bruun Kuijt, die ook de regie voor zijn rekening neemt. Het Café Chantant wordt georganiseerd in samenwerking met het 4 en 5 mei Comité Zaanstad.

Het Café Chantant is van 21.00 tot 22.30 uur. De toegang is gratis, maar een bijdrage op de avond zelf wordt op prijs gesteld. De foyer is vanaf 20.15 uur avond geopend. Mocht u later komen, bijvoorbeeld vanwege aanwezigheid bij een herdenking in een andere plaats, dan bent u ook na 21.00 uur nog van harte welkom.

 

Eerste 31 struikelstenen worden gelegd

Op 16 en 17 april aanstaande worden in Zaandam en Koog aan de Zaan de eerste 31 van in totaal bijna 170 struikelstenen gelegd. Later in 2019 en in 2020 worden er ook stenen geplaatst voor de overige omgekomen Joodse inwoners van de Zaanstreek. 

De struikelstenen worden gemaakt door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Het door hem opgezette project loopt al vanaf 1994. Sindsdien legde hij verspreid over Europa tienduizenden Stolpersteine, zoals de struikelstenen in het Duits heten. Demnig heeft ze zo genoemd, omdat je er over struikelt in je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst op de stenen te kunnen lezen. Passanten worden als het ware uitgenodigd om even stil te staan bij de aangeboden informatie.

Op de gedenktekens (10 x 10 cm.) worden, in een messing plaatje, onder meer de naam, geboortejaar en overlijdensdatum van het slachtoffer aangebracht. De struikelstenen krijgen vervolgens een plek in het trottoir bij de voormalige woningen van de slachtoffers.  

Van de bijna driehonderd Joden die begin 1942 woonden in het gebied dat nu Zaanstad is, stierven ruim 170 personen een voortijdige dood, vrijwel allen in Auschwitz of Sobibor. Van hen heeft het merendeel geen graf. Aangezien een mens pas is vergeten als zijn/haar naam vergeten is, wil de werkgroep de namen van alle omgekomen Zaanse Joden zichtbaar maken. Daarmee ontstaat een gebroken namenlint door de stad: een monument dat de herinnering aan de weggevoerde Zaanse Joden levend houdt. Voor negen personen zijn al struikelstenen gelegd, in Zaandam en Wormerveer. De overigen volgen dus later dit en volgend jaar.   

Op dinsdag 16 april worden om 13.30 uur ter hoogte van de Pieter Pauwstraat 94 in Zaandam vier stenen gelegd voor het gezin Littwitz. Daarna wordt tijdens een korte ceremonie iets verteld over de geschiedenis van de Joodse gemeenschap in de Zaanstreek in het algemeen en over het gezin dat tot begin 1942 op dit adres woonde in het bijzonder. Na afloop kan een steentje – bloemen worden nooit gelegd op Joodse ‘graven’ – bij de struikelstenen worden gelegd. Bij de ceremonie zijn onder meer leerlingen van de Herman Gorterschool aanwezig. 

Aansluitend, vanaf 14.45 uur, vindt de onthulling plaats van struikelstenen voor de families:
Pais (D. Doniastraat 113, Zaandam),
Van Hoorn (D. Doniastraat 30, Zaandam) en
Knopf (J.C. van Wessemstraat 11, Zaandam).
Rond 15.30 uur wordt de bijeenkomst afgesloten.

Op woensdag 17 april begint de eerste onthulling eveneens om 14.00 uur, bij het adres Zuiderven 13 in Zaandam. Daar woonde tot 1942 de familie Van Thijn. Aansluitend, vanaf 14.30 uur, worden er struikelstenen onthuld voor de families:
Meijer (A.F. de Savornin Lohmanstraat 6a, Zaandam)
Verdoner (Saenredamstraat 27, Zaandam) en
Cohen (Dahliastraat 28, Koog aan de Zaan).
Rond 16.00 eindigt de bijeenkomst.

Herdenking Februaristaking 2019

De Februaristaking was het enige De staking was het enige massale en openlijke protest tegen de Jodenvervolging in bezet Europamassale en openlijke protest tegen de Jodenvervolging in bezet Europa. Op 25 februari 1941 begon de staking in Amsterdam en de volgende dag werd er ook in Zaanstad gestaakt. Dat herdenken we ieder jaar op 26 februari op de Wilhelminabrug nabij het Zaantheater in het centrum van Zaandam. Vandaag werden er niet alleen bloemen gelegd maar er was ook muziek en kinderen van OBS De Dijk lazen gedichten voor.

Karin Timmerman maakte een fotoverslag:

 

 

 

Herdenking Prins Hendrikkade

Op 8 februari werd bij de herdenking op de Prins Hendrikkade onderstaand gedicht voorgedragen door 3 leerlingen van groep 5/6 van OBS de Voorzaan locatie Haven.

Oorlog 

74 jaar geleden
Is er in Zaandam hard gestreden

We zijn hier bij een monument
Het was ons nog niet bekend 

Oorlog

Gelukkig maken wij het niet echt mee
Wij zien het alleen op de t.v.

Veel ellende en verdriet
Dat is wat je op t.v. ziet

Oorlog

Veel mensen gaan zinloos dood
Er is honger en mensen zijn in nood

Mensen komen in opstand
We zien het ook in de krant

Oorlog

Hier op de Prins Hendrikkade
Nadat er mensen waren verraden

Schoot het verzet een agent en een kind neer
De Duitsers namen wraak ook dit keer

Oorlog

Wij zijn niet blij wat er toen is gebeurd
Daarom zijn we heel betreurd

De Duitsers hebben wraak genomen
En lieten Amsterdamse gevangenen naar Zaandam komen

Oorlog

We hebben het op school gezien
Het waren medewerkers van de krant wel tien

Ze werden één voor één gefusilleerd
Dat hebben wij op school geleerd

Vrede 

Dat is wat we willen zeggen
Daarom gaan we deze bloemen neerleggen.

Het verhaal achter het monument vindt u hier.

Adopteer een Zaanse struikelsteen

De Werkgroep Struikelstenen Zaanstad wil in 2019 en 2020 alle Zaanse Joden die omkwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog gedenken met een struikelsteen. Daarvoor is een aanzienlijk geldbedrag nodig. De werkgroep roept belangstellenden daarom op om één of meer struikelstenen te adopteren of op een andere manier financieel bij te dragen. 

Van de bijna driehonderd Joden die begin 1942 woonden in het gebied dat nu Zaanstad is, stierven er 171 een voortijdige dood, vrijwel allen in Auschwitz of Sobibor. Van hen heeft het merendeel geen graf. Aangezien een mens pas is vergeten als zijn/haar naam vergeten is, wil de werkgroep de namen van de omgekomen Zaanse Joden zichtbaar maken. Dat kan door struikelstenen te plaatsen bij de huizen waar zij tot 1942 woonden. Met die stenen zal een gebroken namenlint door de stad ontstaan: een monument dat de herinnering aan de weggevoerde Zaanse Joden levend houdt. 

Enkele  leden van de weggevoerde gezinnen keerden na de oorlog terug. De werkgroep  wil ook voor deze gezinsleden, 13 in totaal,  een struikelsteen plaatsen, om op die wijze het weggevoerde gezin te herenigen. 

Om de productie en plaatsing van de gedenktekens te bekostigen, zoekt de Werkgroep Struikelstenen Zaanstad donateurs. Een Zaanse struikelsteen adopteren kan door overmaking van €150,- per exemplaar. Uiteraard is het ook mogelijk een kleinere bijdrage te geven. Donaties zijn welkom via bankrekening NL32 INGB 0005 0783 64 van het 4 en 5 mei comité Zaanstad (onder vermelding van ‘Actie Struikelstenen’). Ook de gemeente Zaanstad en diverse fondsen is om een bijdrage gevraagd.

De Zaanse struikelstenen worden gemaakt door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Het door hem opgezette project loopt al vanaf 1994. Sindsdien legde hij verspreid over Europa tienduizenden Stolpersteine, zoals de struikelstenen in het Duits heten. Demnig heeft ze zo genoemd, omdat je er over struikelt in je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst op de stenen te kunnen lezen. Passanten worden als het ware uitgenodigd om even stil te staan bij de aangeboden informatie.

Op de gedenktekens (10 x 10 cm.) worden, in een messing plaatje, onder meer een naam, geboortejaar en overlijdensdatum van het slachtoffer aangebracht. De struikelstenen krijgen vervolgens een plek in het trottoir bij de voormalige woningen van de slachtoffers. 

Op 14 januari 1942 kregen de Joodse inwoners van Zaandam opdracht van de Duitse bezetter om binnen drie dagen naar Amsterdam te verhuizen. De buitenlandse Joden in de stad, merendeels mensen die na 1933 gevlucht waren voor het nationaalsocialistische regime in Duitsland, moesten naar kamp Westerbork. De getroffenen dienden vrijwel al hun bezittingen achter te laten, als prooi voor de nazi’s. 

Zaandam was de eerste Nederlandse gemeente die Judenrein werd gemaakt. In de maanden daarna ontdeed de bezetter met hulp van de Nederlandse overheid en politie ook de andere Zaangemeenten van hun Joodse inwoners. 

Zij die na de bevrijding in mei 1945 terugkeerden uit het concentratiekamp of van hun onderduikadres troffen lege of door anderen bewoonde huizen en een verwoeste Zaandamse synagoge aan. Het was een schaars restant van het bloeiende Joodse leven dat voor de oorlog bestond. De mensen die dat leven kleurden, verdwenen echter voor altijd in de geschiedenis.