Herdenkingen Scholen Zaanstad

De jaarlijkse herdenkingen bij de in Zaanstad door de scholen geadopteerde oorlogs- en verzetsmonumenten staan weer voor de deur.  In principe zijn de meeste herdenkingen natuurlijk op 4 mei, maar voor de scholen is dat in verband met vakanties niet te realiseren. Zij willen hun bloemen leggen, gedichten voordragen en luisteren naar de toespraken van gemeentebestuurders op verschillende momenten in de week voorafgaand aan 4 mei.

Hier vindt u een overzicht van de herdenkingen.

Voor alle herdenkingen geldt dat belangstellenden en ouders welkom zijn. Bij de herdenkingen zijn ook andere organisaties uitgenodigd en spreekt een gemeentebestuurder.

Theater na de Dam – 4 mei 2018

Prachtige voorstelling na de Nationale Dodenherdenking

In het hele land zijn na de Nationale Dodenherdenking op 4 mei voorstellingen te zien. Ook het Zaantheater doet mee met Theater Na de Dam. In samenwerking met het 4 en 5 mei Comité Zaanstad is gekozen voor de voorstelling ‘De Tuinen van de Herinnering’ van Oostzaner René Groothof. De voorstelling begint om 21.00 uur en is geschikt voor iedereen vanaf 9 jaar. De koffie en thee vooraf wordt u aangeboden door het Comité 4 en 5 mei Zaanstad.

‘De Tuinen van de Herinnering’, naar het boek van Michel Quint, vertelt over twee broers in de Tweede Wereldoorlog. De tienjarige Michel schaamt zich dood voor zijn vader, die de eigenaardige gewoonte heeft om zich te verkleden als clown. Dan onthult de broer van zijn vader hem een familiegeheim. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de broers, na het plegen van een verzetsdaad, in een leemput geworpen en overgeleverd aan de Duitse bewaker. Zij kregen te horen dat één van hen ‘s avonds zou worden geëxecuteerd. De gevangenen mochten zelf bepalen wie. Dit onaangename avontuur krijgt echter een onverwachte wending. De essentie van het leven wordt bloot gelegd met de dood in het vizier.

Wat als vriendschap en loyaliteit – belangrijk in het leven van een kind – onder druk komen te staan door angst en agressie? Welke keuze maak je dan? In ‘De Tuinen van de Herinnering’ reikt Michel Quint humor als wapen aan. Een pareltje van tederheid, lef en humor, gebracht door Oostzaner René Groothof. Het Parool: “Geen acteur kan met zo weinig middelen zoveel beelden oproepen als Groothof. Binnen de kortste keren weet hij een sfeer van intimiteit te creëren. Alsof hij op de rand van je bed zit te vertellen, alleen voor jou”.

Kaarten voor Theater na de Dam (12,50 / j 10 euro plus 3,50 euro voor pauzedrankje en garderobe) zijn te koop via www.zaantheater.nl.
De kaartverkoopbalie in het theater is van dinsdag tot en met vrijdag van 13.00 tot 17.00 uur geopend en bereikbaar via 075- 6 555 333. 

Open Joodse Huizen – Huizen van Verzet 2018

Sprekende herdenkingen op de plek waar de geschiedenis zich heeft afgespeeld

Op 28 april 2018 vindt in Zaanstad het dubbelprogramma Open Joodse Huizen – Huizen van Verzet plaats: kleinschalige bijeenkomsten om te herinneren en te herdenken. Het joodse leven van voor, tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog en het verzet staan centraal. Op de plek waar de geschiedenis zich afspeelde vertellen huidige bewoners, getuigen, nazaten, oude en nieuwe buurtgenoten, kenners en belangstellenden persoonlijke verhalen over vervolging, verzet en bevrijding. Het programma wordt georganiseerd door het 4 en 5 mei Comité Zaanstad in samenwerking met de werkgroep OJHZ en het Joods Cultureel Kwartier Amsterdam. 

Belangrijk herdenkingsproject
Het project Open Joodse Huizen, dat ontstond in 2012 in Amsterdam, is uitgegroeid tot een belangrijk en herkenbaar herdenkingsproject in maar liefst 19 steden in Nederland. Het sluit aan bij de interesse van veel bewoners en buurtgenoten in de (voor- en naoorlogse) joodse geschiedenis van hun huis, straat of buurt. Iedereen is welkom om te luisteren, indrukken te delen en samen te herdenken.

De ruim 160 herdenkingen in het kader van Open Joodse Huizen – Huizen van Verzet 2018 vinden plaats in Amstelveen, Amsterdam, Appingedam, Deventer, Gouda, Groningen, Hoorn, Leiden, Maastricht, Santpoort-Zuid, Sneek, Steenwijk, Utrecht, Vught/Den Bosch, Wageningen, Winsum, Winschoten, Winterswijk en Zaanstad. Kijk voor de data (28 tot en met 6 mei) en programma’s op www.openjoodsehuizen.nl. De bijeenkomsten duren maximaal een uur en zijn gratis toegankelijk.

Uitgangspunt voor Open Joodse Huizen – Huizen van Verzet zijn de adressen en namen die vermeld staan op de website www.joodsmonument.nl, het digitale monument voor alle joden in Nederland die tijdens de holocaust zijn vermoord. 

Dubbelprogramma met een meerwaarde
2018 is het Jaar van Verzet en daarom bestaat de zevende editie van Open Joodse Huizen uit een dubbelprogramma met zowel joodse als verzetsverhalen. Joodse verhalen en verzetsgeschiedenissen raken elkaar vanzelfsprekend op allerlei manieren. Niet zelden is een verzetsverhaal óók een joods verhaal en andersom. Er waren joden betrokken bij het verzet en onderduik – op zichzelf al een daad van verzet – werd vaak mogelijk gemaakt door betrokkenheid van verzetsmensen. De verhalen van en over het verzet kunnen ons helpen omgaan met de vraagstukken van nu. Open Joodse Huizen – Huizen van Verzet is onderdeel van het Jaar van Verzet, een initiatief van het Vfonds en Platform WO2. 

Voor meer informatie zie www.openjoodsehuizen.nl

Een mooie samenwerking: ‘Voorwerpen en hun verhaal’

Ook in 2018 is er weer het Basisscholen project “Voorwerpen en hun verhaal” ter gelegenheid van de 4-5 mei herdenkingen.

In mei 2015 was het 70 jaar geleden dat Nederland in zijn geheel bevrijd werd. Daarmee kwam een eind aan de Tweede Wereld Oorlog in Nederland. Naar aanleiding daarvan heeft de Raad van Kerken Krommenie en Assendelft toen de samenwerking gezocht met het 4-5 mei Comité Krommenie, het Historisch Genootschap Crommenie  het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek Waterland en de Aircraft Recovery Groep 1940-1945.
Al deze partijen organiseerden een tentoonstelling rond “voorwerpen en hun verhaal”. Inwoners van Krommenie en Assendelft vertelden kinderen hun persoonlijke oorlogsverhalen op basis van voorwerpen uit de oorlogstijd.

Ook dit jaar organiseren wij dit evenement weer voor groep 7 en combi klassen van het basisonderwijs. Wanneer een school zich opgeeft voor een exclusief bezoek aan dit project wordt de klas uitgenodigd om bloemen te leggen bij de oorlogsmonumenten aan weerszijden van het voormalige Gemeentehuis in Krommenie. Daarna wordt in de naastliggende Nicolaaskerk het project voortgezet. Nadat er kleine groepjes zijn ingedeeld beginnen we met 5 rondleidingen/verhalen van 10 minuten langs de tentoongestelde voorwerpen. Deze rondleidingen worden meestal verzorgd door mensen met persoonlijke ervaringen, opgedaan tijdens de tweede wereldoorlog. Na een korte pauze is er vervolgens een collectief verhaal over de omgeving tijdens de oorlog en uitleg over de nabijgelegen oorlogsmonumenten.

Per ochtend ontvangen we aansluitend twee groepen.
Het project vindt plaats tussen 9 en 26 april a.s.

Het bezoek kan op school worden gecombineerd met de films van “Monumenten spreken” en wel met name die over de monumenten in de directe omgeving. De tentoonstelling sluit aan bij het venster De Tweede Wereldoorlog: Bezetting en Bevrijding uit de Canon van Nederland (www.entoen.nu/tweedewereldoorlog).

Scholen in Krommenie en Assendelft kunnen deelnemen aan dit project. Voor een persoonlijke toelichting kunt u mailen met wim.elbers@tiscali.nl.

Namens de deelnemende organisaties,

Wim Elbers

IN PREMIÈRE: Bankier van het verzet

OP DONDERDAG 8 MAART GAAT DE FILM ‘BANKIER VAN HET VERZET’ IN PREMIÈRE IN DE FABRIEK IN ZAANDAM.

Bankier van het verzet

Bankier van het verzet vertelt het waargebeurde verhaal van de Zaanse verzetsheld Walraven van Hall. Deze jonge bankier (gespeeld door Barry Atsma) verzint een manier om via een steunfonds voor weduwen geld door te sluizen naar het verzet. Wanneer de ondergrondse organisaties meer geld verlangen, bedenkt Van Hall een ingenieus plan om de Nederlandse Bank te beroven van miljoenen guldens. Deze levensgevaarlijke operatie zou de boeken ingaan als de grootste bankroof uit de Nederlandse geschiedenis.
Dit indrukwekkende oorlogsdrama van eigen bodem is geregisseerd door Joram Lürsen. Hij won eerder een Gouden Kalf voor zijn hartverwarmende romantische komedie Alles is liefde.

 
Regisseur Joram Lürsen zal donderdag 8 maart aanwezig zijn bij de voorstelling van zijn Bankier van het verzet voor een Q&A met het publiek. Reserveren wordt aangeraden!

Een film van Joram Lürsen | Nederland, 2018, 123 minuten
Met: Jacob Derwig, Barry Atsma, Pierre Bokma

Te zien op donderdag 8 maart, 20.15 uur en nog enkele dagen daarna.
Zie hiervoor de speellijst van De Fabriek, Zaandam.

Februaristaking herdacht

Vanmorgen werd in de ijzige maar zonnige kou de Februaristaking herdacht. Een kleine delegatie van het 4 en 5 mei comité was daarbij aanwezig en heeft bloemen gelegd bij het monument.

Verslaggevers van De Orkaan schreven erover en maakten een mooie reportage. Ook publiceerden zij de toespraak die Jan Hamming hield in zijn geheel. KLIK HIER!

 

 

Herdenking Holocaust 2018

Op vrijdag 26 januari werd op de Joodse begraafplaats aan de Westzanerdijk de Holocaust herdacht. Leerlingen van de Dijk-West waren daarbij aanwezig en lazen gedichten voor die zij zelf schreven:

OORLOG

Toen Hitler aan de macht kwam
Waren de Duitsers als een olievlek

Op weg naar kampen
Maar geen weg terug

Op straten lag er bloed
Voor Hitler was dat juist goed

Een haakkruis was zijn teken
Was het maar gelukt om het eerder te breken

In Westerbork werden ze verrast
Een kamer vol met gas

Kon het maar stoppen
Dat is mijn wens

In wagons naar kampen
Maar geen weg terug

Veel slachtoffers waren er zeker
Jong oud groot en klein

Kon het maar stoppen
Dat is mijn wens

Er zijn geen 600 miljoen joden vermoord
Er is 1 jood vermoord en dat 600 miljoen keer

Robin v W

 

2e Wereldoorlog

In 1940 vielen de Duitsers Nederland binnen,
dat was niet om te zingen.

De Jodenster werd in gezet,
dat was voor de Joden geen pret.

Je moest wel schuilen,
dat was om te huilen.

In 1945 werden we bevrijd,
daarna was het een betere tijd.

Michael Kok

 

De 2e wereldoorlog

Eerst was het heel rustig….

De Joden leefden in rust en vrede, tot dat….

Adolf Hitler hun de schuld van alles gaf….

Hij dacht dat alles wat slecht was op de wereld door hun kwam.

En hij wou wraak, maar niet zomaar wraak….

Hij kwam naar Nederland om wraak te nemen op de Joodse mensen.

Ze gingen bijna alle Joden doden en aanvallen.

Er waren ook veel landverraders.

Veel mensen werden mishandelt en andere gedeporteerd.

Ze moesten zogenaamd douchen, maar werden vergast….

De Joden moesten alles inleveren.

Sommige mensen gingen zelfs staken.

Al die mensen werden gedood, terwijl ze onschuldig waren….

Ook veel Nederlandse soldaten gingen dood.

Daarom herdenken we ze allemaal op 4 mei.

Maar nu zijn we gelukkig vrij!!

En hopelijk blijft dat ook zo, voor altijd….

Julia

 

WAAROM ???

Waarom hem, waarom zij. Ik snap het niet, moest dit nou.

Waarom hem, waarom zij.

In kleine treinen zij aan zij.

Naar Westerbork, naar Auswitch, het is niet nodig geweest.

Best makkelijk hoor, de joden de schuld geven en gaan doden in afschuwelijke gaskamers.

Waarom hem, waarom zij.

Op 5 mei 1945 is het zover.

Ze zijn vrij en natuurlijk heel erg blij.

Maar na de oorlog is er nog wel veel verdriet.

Daarom herdenken wij dit.

Dit is het einde van mijn gedicht.

Robin Vermeij

 

HITLER & DE JODEN

Duitsers en de NSB

Nee niemand wou mee

Mee naar de kampen

Met al die enge dampen

Waarom deed hij dit bij hem en haar

Nee het is nog niet klaar

Ze gingen met de trein

Want lopen is niet fijn

Maar dat maakt Hitler toch niks uit

In het concentratiekamp allemaal op een kluit

De bevrijding kwam in zicht

Ik hoop dat je dit ook nog herdenkt na dit gedicht

Dat was op 4 en 5 mei

We zijn vrij

Maar nog steeds is niemand echt blij

 

De aanval op de Joden

Waarom moesten er zoveel slachtoffers zijn?
Dat doet mij en veel andere mensen heel erg veel pijn.

Super veel verdriet,
en jij die je familie achterliet.

Alle joden moesten ineens een Jodenster dragen,
anders konden ze niet op alle joden jagen.

Was al dat geweld en die ruzies wel nodig?
Ik vind het allemaal wel erg overbodig.

Wij zijn nu hier om alle Joden te gedenken,
want er is zoveel rots over de oorlog te herdenken.

Nikki

 

 

Programma herdenkingen januari – maart

Vrijdag 26 januari

Op 27 januari is het internationaal Holocaust Memorial Day. Op vrijdag 26 januari om 10.00 uur wordt op de Joodse begraafplaats aan de Westzanerdijk de Holocaust herdacht. Leerlingen van de Dijk- west zijn daarbij aanwezig en lezen gedichten voor. Rita Visscher is namens het  gemeentebestuur aanwezig, Felix Beekman is aanwezig namens het Hoekmanfonds en het 4 en 5 mei Comité Zaanstad zal ook vertegenwoordigd zijn. Rabbijn Spiero spreekt en er worden bloemen gelegd.

Vrijdag 2 februari

Op vrijdag 2 februari om 15.30 wordt in de hal van het Zaanlands Lyceum bij de plaquette herdacht dat vele Joodse leerlingen en leerkrachten de oorlog niet hebben overleefd en er wordt ook stil gestaan bij het algemene feit dat op 14 januari 1942 alle Joodse leerlingen de scholen in de Zaanstreek moesten verlaten om in Amsterdam naar Joodse scholen te gaan.

Leerlingen van de school organiseren de bijeenkomst samen met leraar Jeroen Paap. Inmiddels hangt aan de buitenmuur een bordje waarop aangegeven staat dat er in de hal van het gebouw een plaquette te zien is.

Vrijdag 9 februari

Op 9 februari herdenkt basisschool de Voorzaan om 11.00 uur bij het monument op de hoek van de Prins Hendrikkade, dat daar 10 mensen van het verzet zijn geëxecuteerd als vergelding voor de executie door het verzet van twee foute Zaankanters. Bij de herdenking zijn ook vertegenwoordigers van de Gemeente en het 4 en 5 mei Comité Zaanstad aanwezig om bloemen te leggen. Frits Boom is namens het Hoekmanfonds aanwezig.

Maandag 26 februari

Op maandag 26 februari wordt de Zaanse Februaristaking herdacht. Tienduizenden Zaankanters legden het werk neer uit protest tegen de Jodenvervolging. Dat gebeurde in navolging van de Amsterdamse staking de dag daarvoor. Er worden bloemen gelegd bij het monument op de Wilhelminabrug. Dat monument is  gemaakt door Truus Menger, die met haar vriendin Hannie Schaft en haar zuster Freddie actief waren in het Noord-Hollands verzet. Een aantal leerlingen van de Dijk-oost, dat het monument heeft geadopteerd ,zal ook de herdenking bijwonen.

Het programma ziet er als volgt uit:

09.30 u   Inloop in de foyer van het Zaantheater
09.50 u   Naar het monument op de Wilhelminabrug
10.00 u   Burgemeester J. Hamming kondigt een minuut stilte aan
Na het herdenkingsmoment is er gelegenheid tot het leggen van bloemen
10.20 u   Burgemeester J. Hamming houdt een toespraak
Afsluiting met muziek en informeel samenzijn

Een aantal leerlingen van de Dijk-oost, dat het monument heeft geadopteerd ,zal ook de herdenking bijwonen.

Donderdag 8 maart

Op donderdag 8 maart, de internationale vrouwendag, organiseert het Zaanse Hannie Schaft comité weer een bijeenkomst bij het monument voor Hannie Schaft en Jan Bonekamp aan de Westzijde t.o. de Vermaning. Leerlingen van de Hannie Schaftschool, de school die het monument heeft geadopteerd, zullen gedichten voordragen. Na een toespraak worden bloemen gelegd door diverse organisaties. De bijeenkomst begint om 11.00 uur. Na afloop is er koffie in de Vertoeving aan de overkant van het monument.

Herdenking Februaristaking

Op maandag 26 februari wordt de Zaanse Februaristaking herdacht. Tienduizenden Zaankanters legden het werk neer uit protest tegen de Jodenvervolging. Dat gebeurde in navolging van de Amsterdamse staking de dag daarvoor. Er worden bloemen gelegd bij het monument op de Wilhelminabrug. Het monument is  gemaakt door Truus Oversteegen, die met haar vriendin Hannie Schaft en haar zuster Freddie actief waren in het Noord-Hollands verzet.

Het programma ziet er als volgt uit:

09.30 u   Inloop in de foyer van het Zaantheater
09.50 u   Naar het monument op de Wilhelminabrug
10.00 u   Burgemeester J. Hamming kondigt een minuut stilte aan
Na het herdenkingsmoment is er gelegenheid tot het leggen van bloemen
10.20 u   Burgemeester J. Hamming houdt een toespraak
Afsluiting met muziek en informeel samenzijn

Een aantal leerlingen van de Dijk-oost, dat het monument heeft geadopteerd ,zal ook de herdenking bijwonen.

God en het verzet

Debat over de rol van de kerken in de Tweede Wereldoorlog

Het geloof speelde op veel manieren een rol in het verzet. Tijdens de eerste bijeenkomst van de lezingenserie Helden & Schurken 2018 gaat historicus Wim Berkelaar hierover in gesprek met emeritus hoogleraar Jan Bank, schrijver van het boek God in de oorlog, en met neerlandica Bettina Siertsema, die publiceerde over het godsbeeld van politieke gevangenen.

De rol van de christelijke kerken tijdens de Tweede Wereldoorlog is niet eenduidig. De geschiedenis van het christendom is niet vrij van religieus antisemitisme. Maar er waren ook christenen die zich met hand en tand verzetten tegen Jodenvervolging en andere vormen van onrecht en geweld.

In zijn boek God in de Oorlog. De rol van de Kerk in Europa 1939-1945 beschrijft emeritus hoogleraar vaderlandse geschiedenis Jan Bank de rol van de geestelijkheid in heel bezet Europa. Het boek biedt een veelkleurig beeld van collaboratie en verzet, persoonlijke moed en zwijgend of actief verraad, katholiek, calvinistisch, luthers of oosters orthodox, het hele religieuze palet wordt geschilderd.

Neerlandica Bettine Siertsema – werkzaam aan de Vrije Universiteit Amsterdam – promoveerde in 2007 op een proefschrift over de manier waarop kampervaringen uit de Tweede wereldoorlog het gods- en mensbeeld van ex-gevangenen hebben beïnvloed. Voor haar onderzoek onderzocht en vergeleek zij alle gepubliceerde Nederlandse dagboeken, memoires en andere egodocumenten.

Op donderdag 18 januari gaan Siertsema en Bank met elkaar en met de zaal in gesprek over God en het Verzet. Historicus Wim Berkelaar treedt op als gespreksleider.

Lezingenserie Helden & Schurken,

God en het verzet is de eerste bijeenkomst in de jaarlijkse lezingenserie Helden en Schurken. Het Verzetsmuseum organiseert de bijeenkomsten in samenwerking met NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, VPRO en Historisch Nieuwsblad. Dit jaar haakt de serie aan bij het Jaar van Verzet 2018.

Programma

18 januari, 15.30 uur tot 17.00 uur
God en het verzet
Historicus Wim Berkelaar in gesprek met emeritus hoogleraar Jan Bank en Bettina Siertsema (VU).

15 februari, 15.30 uur tot 17.00 uur
Gebruik en misbruik van verzet

Jos Palm spreekt met oorlogshistoricus Bas Kromhout en schrijver Jan Brokken

15 maart, 15.30 uur tot 17.00 uur
Homoseksuelen in verzet
Oud NIOD-directeur Marjan Schwegman spreekt met documentairemaakster en biografe Toni Boumans en met homo-historicus Theo van der Meer

19 april, 15.30 uur tot 17.00 uur
April/mei-stakingen

Clairy Polak in gesprek met historicus Ad van Liempt en enkele nabestaanden van de stakers.

17 mei, 15.30 uur tot 17.00 uur
Studentenverzet
Verzetsmuseum-directeur Liesbeth van der Horst spreekt onder meer met historicus Jeroen Kemperman.

 

Locatie: Verzetsmuseum Amsterdam, Plantage Kerklaan 61

Aanvang: 15.30 uur, zaal open 15.00 uur.

Prijs per lezing: € 14,- . Passe-partout: € 60,-
Vrienden van het Verzetsmuseum en NIOD en lezers Historisch Nieuwsblad: € 10,- per lezing en € 45,- voor een passe-partout.
Gratis op vertoon van een studentenkaart.
Prijs inclusief toegang tot museum en drankje na afloop.