Protest tegen tewerkstelling in Duitsland

19b_1Nederlandse militairen die in het begin van de Tweede Wereldoorlog tegen de Duitse invaller hadden gevochten, mochten aanvankelijk gewoon naar huis. Maar in april 1943 kregen ze een bevel: alle 300.000 soldaten moesten zich melden. De Duitsers wilden deze soldaten gebruiken voor de Arbeitseinsatz, de verplichte tewerkstelling in de Duitse oorlogsindustrie.

In Overijssel brak protest uit en een grote staking volgde. De staking sloeg over naar andere delen van het land en was massaal in steden als Eindhoven, Leeuwarden en Arnhem. In de Zaanstreek werd onder meer het werk neergelegd bij blikfabriek Verblifa in Krommenie.

De Duitse vergeldingsactie

Als antwoord op deze staking sloegen de Duitsers in Krommenie hard terug. Vier arbeiders werden meteen terechtgesteld. Tien andere arbeiders werden opgepakt en weggevoerd. Van hen kwam slechts de helft levend terug.

Deze herdenkingssteen met de namen van de omgekomen medewerkers van Verblifa N.V. is op 17 augustus 1946 opgericht. In 1970 gaf de Gemeenteraad van Krommenie, op verzoek van Verblifa, toestemming om de steen te verplaatsen naar de Zuiderhoofdstraat, naast nr. 141.

De staking bij blikfabriek Verblifa was een van de vele stakingen tijdens de bezetting. De bekendste daarvan is de Februaristaking in 1941. Tijdens de bezetting zijn er nog meer stakingen geweest.

De op de steen genoemde omgekomen Verblifa-medewerkers zijn:

FABRIEK KROMMENIE

G. van ’t Veer 6 oct. 1942 Oud 25 jaar
H.Blank 2 mei 1943 Oud 54 jaar
J.A. van Lemmeren 2 mei 1943 Oud 40 jaar
Th. Rijkhoff 2 mei 1943 Oud 29 jaar
G. Wiersma 2 mei 1943 Oud 38 jaar
K. Oosthuizen 26 sept. 1943 Oud 43 jaar
K. van Veen 10 juli 1944 Oud 23 jaar
W. van ’t Veer 20 febr. 1945 Oud 33 jaar
W.J.P. van Duyn 23 mei 1945 Oud 32 jaar
G.G. Mastenbroek 1 juni 1945 Oud 46 jaar
J. Bierman 4 maart 1945 Oud 29 jaar
H.L. Heij 3 mei 1945 Oud 30 jaar
G.J. de Wit onbekend Oud 43 jaar
J.S. de Gorter onbekend Oud 25 jaar
M.Nordheim onbekend Oud 26 jaar
H.Stodel onbekend Oud 33 jaar

Fabriek UTRECHT

K. Mekking 7 maart 1943 Oud 36 jaar
F.A. Baars 12 febr 1943 Oud 19 jaar
J. den Duyn 7 mei 1944 Oud 21 jaar
P. Verhoef 7 juli 1944 Oud 24 jaar
Optekamp 8 maart 1945 Oud 19 jaar

Fabriek DELFT

W.B. Zwenne 5 sept. 1944 Oud 55 jaar

Fabriek HILLIGERSBERG

P de Geus 14 mei 1940 Oud 21 jaar
J. Pelk 17 aug. 1943 Oud 24 jaar

Fabriek DORDRECHT

J.W. Addiks 12 mei 1940 Oud 69 jaar